۱۹ مرداد ۱۳۶۲ در حافظه گیلانغرب به عنوان یکی از خونینترین روزهای تاریخ این شهر ثبت شده؛ روزی که جنگندههای رژیم بعث عراق با بمباران مناطق مسکونی، زنان، کودکان و دیگر شهروندان غیرنظامی را هدف قرار دادند و ۱۵۰ نفر را به شهادت رساندند و ۴۷۲ نفر را مجروح کردند؛ جنایتی که جلوهای از مظلومیت مردم و استواری شهری شد که عنوان دومین شهر مقاوم کشور را در تاریخ دفاع مقدس به دست آورد.
گزارش هیچ یک _ گیلانغرب از شهرستانهای غربی کرمانشاه را نمیتوان بدون روایت مقاومت مردمش در سالهای جنگ تحمیلی شناخت، شهری مرزی که از نخستین روزهای تجاوز رژیم بعث عراق درگیر جنگ شد و خیلی زود دریافت که دشمن تنها سنگرهای نظامی را نشانه نگرفته؛ خانه و خیابان و مدرسه و زندگی مردم نیز میتواند بخشی از میدان جنگ باشد.
مردم گیلانغرب در شرایطی که بخشهایی از منطقه زیر آتش قرار داشت، در شهر ماندند و در کنار نیروهای مدافع ایستادند.
مقاومت آنان، برنامه دشمن برای درهم شکستن روحیه مردم و تحمیل عقبنشینی را با شکست مواجه کرد و نام گیلانغرب را به عنوان یکی از نمادهای پایداری در غرب کشور ماندگار ساخت.
وقتی آسمان شهر بر سر مردم فرود آمد
۱۹ مرداد ۱۳۶۲ نقطهای تلخ در این تاریخ مقاومت بود، جنگندههای عراقی مناطق مسکونی گیلانغرب را بمباران کردند؛ حملهای که بخش بزرگی از قربانیان آن را مردم عادی تشکیل میدادند.
۱۵۰ شهید و ۴۷۲ مجروح، حاصل یک روز خونین بود؛ اما این آمار تنها بخشی از واقعیت را نشان میدهد، پشت هر عدد، یک خانواده قرار داشت و پشت هر خانواده یک زندگی که در چند لحظه زیر آوار جنگ تغییر کرد.
کودکان و زنان نیز در میان قربانیان بودند؛ انسانهایی که نه در میدان نبرد حضور داشتند و نه نقشی در آغاز جنگ داشتند، اما ناگهان در معرض مرگ و جراحت قرار گرفتند.
همین وجه انسانی، ۱۹ مرداد را به یکی از ماندگارترین خاطرات جمعی گیلانغرب تبدیل کرد؛ خاطره روزی که جنگ از مرزها عبور کرد و به عمق زندگی مردم رسید.
گیلانغرب؛ شهر مقاوم در برابر یک جنگ نابرابر
مقاومت گیلانغرب در خلأ شکل نگرفت مردم این شهر سالها در شرایطی ایستادند که دشمن تا دندان مسلح آن روز از برتری تجهیزات و قدرت آتش برخوردار بود و تلاش داشت با حملات مستمر، شهرهای مرزی را وادار به عقبنشینی و تخلیه کند.
اما در گیلانغرب، ماندن خود به یک کنش مقاومتی تبدیل شد، مردم شهر در کنار نیروهای نظامی و مردمی، از خانه و سرزمین خود دفاع کردند و اجازه ندادند حملات دشمن به شکست اراده آنان منجر شود.
عنوان دومین شهر مقاوم کشور توسط رهبر شهید انقلاب حاصل همین تجربه تاریخی است؛ عنوانی که فقط به حضور در میدان نبرد اشاره ندارد، بلکه ایستادگی مردم، تحمل خسارت، حفظ انسجام اجتماعی و بازگشت دوباره به زندگی را نیز دربرمیگیرد.
۶۲۲ قربانی جنایت خونین ۱۹مرداد
در روایت تاریخ، گاهی اعداد بسرعت از کنار چشم عبور میکنند؛ اما در گیلانغرب، ۱۵۰ شهید و ۴۷۲ مجروح هرکدام نام و چهره و خانوادهای دارند.
یکی از ویژگیهای تلخ این حادثه، حضور پررنگ غیرنظامیان در میان قربانیان بود، زنان و کودکانی که در خانه و محیط زندگی خود هدف حمله قرار گرفتند و خانوادههایی که یکباره با داغ و مجروحیت روبرو شدند.
برای همین، روایت ۱۹ مرداد تنها روایت یک بمباران نیست؛ روایت جامعهای است که هزینه جنگ را با جان عزیزانش پرداخت کرد.
این بخش از تاریخ جنگ اهمیت ویژهای دارد، زیرا نشان میدهد آثار یک درگیری نظامی فقط در خط مقدم دیده نمیشود؛ جنگ میتواند تمام ساختار زندگی یک شهر را تحت تأثیر قرار دهد و آثار آن را برای دههها باقی بگذارد.
تاریخی که در سکوت روایت شد
۱۹ مرداد ۱۳۶۲ در دورانی رخ داد که بستر اینترنت و امکانات ارتباطی امروزی وجود نداشت. خبری از شبکههای اجتماعی، تلفنهای هوشمند و انتشار لحظهای تصاویر نبود و بسیاری از رنجهای مردم مناطق جنگزده، در همان محدوده جغرافیایی باقی میماند اما حافظه مردم، جای خالی رسانه را پر کرد.
خانوادهها، شاهدان و بازماندگان، روایت آن روز را حفظ کردند و با گذشت سالها به نسلهای بعد سپردند.
همین روایتهای شفاهی، خاطرات و اسناد است که اجازه نمیدهد حادثهای با چنین ابعاد انسانی در گذر زمان به یک عدد در کتابهای تاریخی تبدیل شود.
از بمباران گیلانغرب تا جنگهای امروز
بازخوانی ۱۹ مرداد در شرایط کنونی، فقط یادآوری یک واقعه مربوط به چهار دهه قبل نیست، ایران در سالهای اخیر بار دیگر تجربه جنگ و درگیری را پشت سر گذاشته و اکنون در شرایط آتشبس قرار دارد؛ شرایطی که باعث شده بسیاری از مردم، معنای هشدارهای جنگی، صدای انفجار و اضطراب ناشی از حمله را دوباره تجربه کنند.
در جنگهای امروز نیز مانند گذشته، آثار درگیری فقط به مراکز نظامی محدود نمانده، خانههای مردم، مراکز غیرنظامی، زیرساختهای شهری و خانوادهها از پیامدهای حملات آسیب دیدهاند.
از کودکان قربانی مدرسه میناب تا بمباران های رخ داده در ورزشگاه لامرد، آسیب دیدن مراکز غیرنظامی و شهادت نیروهایی که در دفاع از مردم حضور داشتند، مجموعهای از تصاویر تلخ را پیش چشم جامعه قرار داده است.
ادعای حقوق بشر و واقعیت مردم
بمبارانهایی که به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان منجر میشود، ادعاهای حقوق بشری قدرتهایی را که خود را مدافع حقوق انسانها معرفی میکنند، با پرسشهای جدی روبرو میسازد.
از نگاه مردم ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی با تجاوز و حملاتی که به آسیب دیدن مردم و مراکز غیرنظامی و زیرساختهای مختلف منجر شده دشمن شماره یک بشریت هستند.
اما ایران همچنان ایستاده چرا که در دوران دفاع مقدس، رژیم بعث عراق با پشتیبانی قدرتهای خارجی جنگی طولانی را علیه ایران به راه انداخت و شهرهای مرزی و مردم غیرنظامی را بارها هدف حمله قرار داد اما در نهایت اقدامات خصمانه دشمن به شکست منجر شد و این اراده و ایمان مردم ایران بود که پیروز شد.
گیلانغرب یکی از روشنترین نمونههای این تجربه است؛ شهری که در برابر حملات ایستاد و هزینه سنگینی برای مقاومت پرداخت.
با وجود همه آنچه بر گیلانغرب گذشت، پایان روایت این شهر با بمباران و شهادت نوشته نشد.
مردم ماندند، شهر را حفظ کردند و پس از هر حمله دوباره زندگی را از سر گرفتند، خانههایی که ویران شد، بازسازی شد؛ خیابانهایی که زیر آتش قرار گرفت، دوباره محل رفتوآمد مردم شد و نسلی که جنگ را دیده بود، نسل بعد را با خاطره مقاومت پرورش داد.
به همین دلیل، گیلانغرب تنها یک شهر آسیبدیده از جنگ نیست؛ نماد جامعهای است که توانست از دل ویرانی، دوباره زندگی بسازد.
عنوان دومین شهر مقاوم کشور نیز در همین نقطه معنا پیدا میکند؛ مقاومت فقط شلیک و سنگر نیست، گاهی ماندن، تحمل کردن، بازسازی کردن و تسلیم نشدن است.
۱۹ مرداد، یک خاطره برای امروز
امروز سالگرد جنایت خونین ۱۹مرداد در شرایط جنگی قرار دارد معنایی فراتر از یک مناسبت سالانه دارد، این روز یادآور آن است که جنگ با پایان شلیکها تمام نمیشود؛ آثار آن در خانوادهها، در جسم و روان مجروحان، در خانههای ویرانشده و در حافظه شهرها باقی میماند.
تجربه گیلانغرب نشان میدهد که مردم ممکن است قربانی جنگ شوند، اما میتوانند اجازه ندهند جنگ هویت و اراده آنان را از بین ببرد.
۱۹ مرداد روز خونین گیلانغرب است؛ روزی که ۶۲۲ نفر از مردم این شهر قربانی بمباران شدند، اما مقاومت یک شهر در برابر تجاوز، به بخشی ماندگار از تاریخ ایران تبدیل شد.
روایت ایستادگی ملتی که تسلیم نمیشود
اکنون بازخوانی آن تجربه تاریخی در کنار تجربه جنگ امروز نشان میدهد که مردم ایران، با وجود همه فشارها، تهدیدها و حملات، ملتی تسلیمناپذیرند؛ ملتی که خشونت و تجاوز و حملات قدرتهای استکباری و مدعیان ظاهری حقوق بشر، نتوانسته و نمیتواند اراده آنان را برای دفاع از سرزمین و آب و خاک خود سست کند.
مردم ایران همچنان در مکتب عاشورا و با تأسی از راه امام حسین(ع) و رهبر شهید و شهدای این سرزمین، ایستادگی را بخشی از هویت خود میدانند؛ مکتبی که به آنان آموخته است در برابر ظلم و تجاوز سر فرود نیاورند و از عزت و استقلال خود دفاع کنند.
تجربه گیلانغرب نیز بخشی از همین روایت است؛ شهری که زیر آتش رفت، شهید و مجروح داد، خانههایش ویران شد، اما تسلیم نشد و نام خود را به عنوان دومین شهر مقاوم کشور در تاریخ دفاع مقدس ثبت کرد.
امروز نیز نسل همان مردم، با تکیه بر ایمان، وحدت و یاد شهدا، در برابر تجاوز ایستاده است، حملات دشمن ممکن است خسارت و رنج به همراه داشته باشد، اما نمیتواند اراده ملتی را که دفاع از سرزمین خود را وظیفهای تاریخی و اعتقادی میداند، درهم بشکند.
روایت ۱۹ مرداد گیلانغرب در کنار جنگ امروز، روایت یک حقیقت ماندگار است؛ ایران سرزمینی است که مردمش بارها در برابر تجاوز ایستادهاند و اجازه ندادهاند دشمن، حتی با پیشرفتهترین سلاحها و گستردهترین فشارها، اراده آنان را برای حفظ استقلال، عزت و تمامیت ارضی کشور به تسلیم تبدیل کند.
گیلانغرب در طول هشت سال جنگ تحمیلی، هرگز تسلیم نشد و مردم با وجود فاصله ۱۰ کیلومتری تا خط مقدم، هرگز شهر خود را رها نکردند.
شهر گیلانغرب در طول هشت سال جنگ تحمیلی توسط ارتش بعث عراق ۱۵۰ بار بمباران و موشک باران شد و تنها در یک روز ۶۲۰ زن و کودک بی دفاع زیر بمباران وحشیانه بعثی ها در شهر گیلانغرب شهید و مجروح شدند.
حماسه مردم گیلانغرب در دوران دفاع مقدس به اندازه ای بود که در کنار پشتیبانی از رزمندگان اسلام به کار اقتصادی، کشاورزی و دامپروری خود نیز ادامه دادند.
تقدیم ۷۵۰ شهید گرانقدر، ۲ هزار و ۲۵۰ جانباز و ۱۴۱ آزاده سرافراز، تنها بخشی از ایثار این مردمان در طول دوران دفاع مقدس بود و این در حالیست که هر وجب از خاک این سرزمین آغشته به خون پاک پنج هزار و ۸۰۰ شهید مهاجر از سراسر نقاط ایران اسلامی است.
۲ عملیات غرورآفرین مطلع الفجر و انتقام که منجر به آزادسازی منطقه های تحت اشغال دشمن شد، در این خطه با سربلندی و پیروزی انجام شد.
گیلانغرب در غرب کرمانشاه بیش از ۷۲ هزار نفر جمعیت، ۱۵ کیلومتر مرز با عراق دارد.
About The Author
