آیا تجربه ۱۳۹۹ در بورس تکرار می‌شود؟

به گزارش هیچ یک – مقایسه وضعیت امروز بورس با تجربه سال ۱۳۹۹ دوباره به بحث فعالان بازار سرمایه بازگشته است. پرسش اصلی این است که آیا ورود گسترده سرمایه‌گذاران تازه‌کار، بار دیگر به رشدی کوتاه‌مدت و سپس زیانی سنگین منجر می‌شود. پاسخ این پرسش برای خانوارهایی اهمیت دارد که پس‌انداز خود را برای حفظ ارزش پول به بازار سهام می‌آورند.

در این میان، بخشی از کارشناسان بازار سرمایه بر یک نکته تأکید دارند: سرمایه‌گذاری افراد غیرحرفه‌ای از مسیر صندوق‌ها و نهادهای مالی، ابزاری برای مدیریت ریسک است. منظور از مدیریت ریسک، محدود کردن زیان احتمالی در برابر نوسان‌های پیش‌بینی‌نشده بازار است.

۱۳۹۹ چه شد؟

شاخص کل بورس تهران در سال ۱۳۹۹ در کمتر از ۵ ماه حدود ۴ برابر شد و در ۱۹ مرداد به حدود ۲ میلیون و ۷۸ هزار واحد رسید. شاخص کل، میانگین وزنی قیمت سهام شرکت‌های بورسی است و تصویری کلی از جهت بازار می‌دهد. در آن دوره، میلیون‌ها نفر برای نخستین بار کد معاملاتی گرفتند و سهام خریدند.

روند پس از اوج، مسیر دیگری داشت. شاخص در ماه‌های بعد بیش از ۴۰ درصد افت کرد. به زبان ساده، سرمایه‌ای که در اوج بازار ۱۰۰ میلیون تومان ارزش داشت، چند ماه بعد به حدود ۶۰ میلیون تومان یا کمتر رسید. بخش بزرگی از این زیان به سهامدارانی رسید که در روزهای پایانی رشد وارد بازار شده بودند.

چرا صندوق‌ها در کانون بحث‌اند؟

صندوق سرمایه‌گذاری، پول تعداد زیادی از افراد را جمع می‌کند و مدیران حرفه‌ای آن را در سبدی از دارایی‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. این سبد معمولاً شامل سهام چند صنعت، اوراق بدهی یا ترکیبی از هر دو است. نتیجه این تنوع، کاهش وابستگی سرمایه به سرنوشت یک یا چند سهم محدود است.

صندوق‌ها انواع مختلفی دارند. صندوق‌های درآمد ثابت بیش‌تر در اوراق بدهی و سپرده بانکی سرمایه‌گذاری می‌کنند و نوسان کمتری دارند. صندوق‌های سهامی، بخش اصلی دارایی را در سهام نگه می‌دارند و بازده و ریسک بالاتری را تجربه می‌کنند. صندوق‌های قابل معامله یا ETF نیز مانند یک سهم در بورس خرید و فروش می‌شوند. سرمایه‌گذاری از مسیر صندوق‌ها، ریسک بازار را به صفر نمی‌رساند و ارزش واحدهای صندوق سهامی نیز در دوره‌های افت کاهش می‌یابد.

کشمکش هیجان و تحلیل

تجربه ۱۳۹۹ نشان داد رفتار جمعی سهامداران خرد می‌تواند حرکت بازار را در هر دو جهت تشدید کند. در دوره رشد، صف‌های خرید طولانی شد و در دوره افت، صف‌های فروش جای آن‌ها را گرفت. تکرار یا تکرار نشدن آن الگو، به عواملی مانند نرخ تورم، نرخ بهره بانکی، سیاست‌های ارزی و میزان ورود نقدینگی تازه به بازار بستگی دارد.