یک فعال محیط زیست گفت: کمبود نیروی انسانی، بازنشستگی محیطبانان باتجربه، ضعف آموزش و انتقال تجربه و همچنین حمایت ناکافی حقوقی و مادی از نیروها، توان حفاظتی سازمان حفاظتی مناطق را کاهش داده است.
حمیدرضا خواجه روز شنبه در گفتوگو با هیچ یک اظهار داشت: مدیریت مناطق حفاظتشده به نیروهایی متخصص، باتجربه و باانگیزه نیاز دارد و چینش نیروها در یگان حفاظت باید بر اساس تخصص، تجربه، علاقه و توانمندی افراد انجام شود.
وی افزود: مدیریت یک منطقه حفاظتشده نمیتواند بر مبنای سفارش، اعمال نفوذ یا قدرت شکل بگیرد و شغل محیطبانی و حفاظت از مناطق طبیعی نیز به نیروهایی نیاز دارد که علاوه بر علاقه، دانش و توانایی لازم برای انجام این مسوولیت را داشته باشند.
این فعال محیط زیست با اشاره به کمبود نیروی انسانی در سازمان حفاظت محیط زیست گفت: البته سازمان در مواردی با کمبود شدید نیروی انسانی مواجه و ممکن است نیروی متخصص و توانمند برای تصدی برخی مسوولیتها وجود نداشته باشد؛ زیرا با توجه به حقوق و مزایا، سختی کار و کمبود امکانات و تجهیزات، بسیاری از افراد نیز حاضر نیستند وارد این شغل شوند.
وی خاطرنشان کرد: ادامه روند کنونی میتواند بسیاری از زیستگاهها از جمله در استان اصفهان را به نقطهای برساند که بازگرداندن آنها به شرایط مطلوب بسیار دشوار یا حتی غیرممکن باشد.
محیطبانان باتجربه بازنشسته شدند اما انتقال تجربه به نیروهای جدید کافی نبود
خواجه در ادامه با اشاره به مشکلات ساختاری موجود در حوزه حفاظت محیط زیست اظهار داشت: در کنار عوامل بیرونی، در داخل سازمان حفاظت محیط زیست نیز به دلیل ضعف مدیریتی با نواقصی مواجه هستیم که در تشدید این وضعیت موثر بوده است.
وی ادامه داد: طی سالهای گذشته بخشی از محیطبانان مجرب و متعهد بازنشسته شدهاند اما برنامه مناسبی برای انتقال تجربه و آموزش نیروهای جدید وجود نداشته است.
این فعال محیط زیست بیان کرد: اگر برخی نیروهای جوانتر توانستهاند تجربه کسب کنند و به محیطبانان توانمند تبدیل شوند، بخش زیادی از این موضوع حاصل تلاش و پیگیری شخصی خود آنها بوده و کمتر میتوان آن را به یک برنامه منسجم سازمانی نسبت داد.
جذب محیطبان نباید صرفا برای تامین شغل باشد
خواجه با اشاره به شیوه جذب نیرو در یگان حفاظت محیط زیست گفت: سالهاست بر ضرورت اصلاح شیوه جذب محیطبان تاکید میشود؛ زیرا محیطبانی نباید صرفا شغلی برای فردی باشد که به دنبال کار است، بلکه علاقه، توانمندی، آموزش و آمادگی فرد برای انجام این وظیفه باید در فرآیند جذب مورد توجه قرار گیرد.
وی تاکید کرد: در برخی موارد، به گفته فرماندهان یگان حفاظت، مدیران مناطق و افراد باتجربه این حوزه، نیروهایی جذب شدهاند که حضورشان نهتنها کمکی به حفاظت نکرده، بلکه مشکلات بیشتری ایجاد کرده است.
اصلاح شیفت محیطبانان بدون تامین نیروی کافی مشکلساز شد
خواجه کمبود نیروی انسانی را یکی از مشکلات دیرینه سازمان حفاظت محیط زیست دانست و گفت: تعداد محیطبانان از سالها قبل کمتر از نیاز واقعی مناطق بوده است و در کنار این کمبود، بخشی از نیروها نیز به دلایل مختلف انگیزه کافی برای انجام این شغل را دشوار نداشتهاند.
وی افزود: اصلاح شیفت محیطبانان که به تازگی صورت گرفته، از نظر رعایت حقوق و شرایط کاری آنان موضوعی ضروری است اما سازمان باید پیش از اجرای این اصلاحات برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز برنامهریزی میکرد.
این فعال محیط زیست تصریح کرد: وقتی یک محیطبان به تنهایی در یک شیفت قرار میگیرد، با توجه به گستردگی مناطق و وظایف متعدد، عملا امکان انجام موثر همه مسوولیتها را ندارد و اصلاح شیفتها بدون تامین نیروی جایگزین، توان حفاظتی مناطق را کاهش داده است.
شیفتهای محیطبانان تا مدت زیادی به شکل ۱۸ شبانه روز کار و ۱۲ شبانه روز استراحت ادامه داشت. در اواسط دهه ۹۰ این میزان به ۱۵-۱۵ تغییر کرد. در ماههای اخیر، طبق نامه معاون پارلمانی سازمان محیط زیست خطاب به مدیران کل استانها، شیفت محیطبانان باید در قالب ۱۲ ساعت کار و ۲۴ ساعت استراحت یعنی ۱۰ شبانه روز کار و ۲۰ شبانه روز استراحت باشد که این موضوع به زعم برخی محیطبان نوعی مرخصی اجباری است و انتقادات زیادی را در پی داشته است.
حقوق و مزایای محیطبانان متناسب با سختی کار نیست
خواجه با اشاره به سختی و خطرات شغل محیطبانی گفت: محیطبانان با یکی از دشوارترین و پرخطرترین مشاغل مواجه هستند و حقوق و مزایای آنها نیز متناسب با سختی و خطرات این شغل نیست.
وی افزود: با این حال، دشواری شغل نمیتواند توجیهی برای کمکاری یا تخلف باشد و اگر فردی احساس میکند شرایط این شغل با انتظارات او سازگار نیست، باید از ادامه آن صرفنظر کند.
این کارشناس محیط زیست تاکید کرد: سازمان حفاظت محیط زیست باید حمایت مادی و معنوی جدی از محیطبانان داشته باشد اما در پروندههای اخیر، از جمله پرونده علی جمشیدیان، محیطبان موته و همچنین پرونده محیطبان هدایت الله دیدهبان که بر اثر تیراندازی متخلفان جان خود را از دست داد، شاهد حمایت کافی سازمان، بهویژه از نظر حقوقی و مادی، نبودهایم.
خواجه گفت: چنین وضعیتی میتواند انگیزه جامعه محیطبانان را کاهش دهد و این موضوع تنها به سالهای اخیر محدود نمیشود، بلکه در سالهای گذشته نیز ضعف حمایت از محیطبانان و نیروهای حفاظتی مشاهده شده است.
حیات وحش باقیمانده حاصل تلاش محیطبانان دلسوز است
خواجه اظهار داشت: در سطوح مختلف سازمان حفاظت محیط زیست، از مدیران کل و معاونان محیط طبیعی گرفته تا کارشناسان، روسای ادارات، فرماندهان یگان حفاظت، روسای مناطق و محیطبانان، افرادی حضور داشتهاند که با وجود مشکلات فراوان، دلسوزانه و با ازخودگذشتگی کار کردهاند.
وی افزود: البته تعداد این افراد زیاد نیست اما بخش مهمی از آنچه امروز در مناطق حفاظتشده باقی مانده، نتیجه تلاش همین افراد و همچنین گروههایی از مردم است که به شکل مادی و معنوی از محیط زیست حمایت کردهاند.
این فعال محیط زیست تاکید کرد: اگر چنین افرادی نبودند، برنامهریزیهای سازمانی به تنهایی نمیتوانست شرایط موجود را حفظ کند.
پارک ملی و پناهگاه حیات وحش کلاهقاضی، قمیشلو و موته، پناهگاه حیات وحش عباس آباد، خارو و کوه بزرگی و یخاب، منطقه حفاظت شده کرکس، کهیاز، قمصر و برزک و دالانکوه، اثر طبیعی ملی سپاهان، تالاب بینالمللی گاوخونی، مناطق چهارگانه تحت مدیریت حفاظت محیط زیست استان اصفهان هستند.
استان اصفهان دارای یک اثر طبیعی ملی، سه پارک ملی، پنج پناهگاه حیات وحش، چهار منطقه حفاظت شده، ۱۱ منطقه شکار ممنوع و یک تالاب بینالمللی است.
مناطق حفاظت شده و شکار ممنوع استان اصفهان با استناد به تعاریف مندرج در متن قوانین مربوطه، یک زیست بوم طبیعی فعال است که پشتوانه حفاظت از ذخایر طبیعی کشور محسوب میشود و هرگونه برداشت و شکار در آنها ممنوع است.
در استان اصفهان از ۹.۸ میلیون هکتار عرصههای طبیعی، حدود ۴۰۳ هزار هکتار وسعت جنگلها، ۶ میلیون هکتار وسعت مرتع و سه میلیون هکتار بیابان است، در این میان
About The Author
