از زمین‌های روستایی تا سالن‌های چندمنظوره

به گزارش هیچ یک _  هفته دولت امسال برای حوزه ورزش و جوانان تنها به برگزاری برنامه‌های مناسبتی محدود نمی‌شود و در بخش عمرانی نیز مجموعه‌ای از طرح‌های زیرساختی در نقاط مختلف کشور به مرحله بهره‌برداری می‌رسد. بر اساس آمار اعلام‌شده، ۱۳۷ پروژه ورزشی و جوانان با مجموع مساحت ۲۳۲ هزار و ۶۲۱ مترمربع آماده افتتاح است. طرح‌هایی که مجموع اعتبار هزینه‌شده برای آنها به ۸ هزار و ۶۹۷ میلیارد و ۴۸۲ میلیون ریال می‌رسد و پیش‌بینی شده است با بهره‌برداری از آنها ۴۴۹ فرصت شغلی ایجاد شود.

بررسی جزئیات این پروژه‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری عمرانی ورزش کشور در این مرحله به توسعه فضاهای در دسترس برای ورزش همگانی اختصاص یافته است. در میان طرح‌های آماده افتتاح، ۱۰۴ زمین چمن مینی‌فوتبال قرار دارد. یعنی حدود ۷۶ درصد کل پروژه‌ها. این زمین‌ها در مجموع ۱۴۷ هزار و ۸۵۸ مترمربع وسعت دارند و برای احداث آنها ۳ هزار و ۴۰۷ میلیارد و ۹۴۷ میلیون ریال هزینه شده است.

این اعداد از یک جهت قابل توجه است؛ زمین‌های مینی‌فوتبال به تنهایی بیش از ۶۳ درصد مجموع مساحت پروژه‌های اعلام‌شده را در بر می‌گیرند و حدود ۳۹ درصد اعتبارات این مجموعه را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین از مجموع ۴۴۹ فرصت شغلی پیش‌بینی‌شده برای کل پروژه‌ها، ۳۱۲ فرصت شغلی مربوط به همین زمین‌هاست. موضوعی که نشان می‌دهد توسعه زمین‌های چمن کوچک، علاوه بر افزایش دسترسی به فضای ورزشی، در الگوی اشتغال مستقیم پروژه‌های این بسته عمرانی نیز سهم قابل توجهی دارد.

سهم قابل توجه سالن‌ها در سبد سرمایه‌گذاری

در کنار زمین‌های مینی‌فوتبال، ۱۴ سالن چندمنظوره توپی نیز در فهرست طرح‌های آماده بهره‌برداری قرار دارند. مجموع مساحت این سالن‌ها ۱۳ هزار و ۳۷۰ مترمربع و اعتبار هزینه‌شده برای آنها ۲ هزار و ۲۱۶ میلیارد و ۱۰۵ میلیون ریال اعلام شده است.

مقایسه تعداد و اعتبار این پروژه‌ها نکته دیگری را آشکار می‌کند. سالن‌های چندمنظوره تنها حدود ۱۰ درصد تعداد کل طرح‌ها را تشکیل می‌دهند، اما نزدیک به ۲۵ درصد از کل اعتبار اعلام‌شده برای پروژه‌های دارای رقم مشخص هزینه را به خود اختصاص داده‌اند. به بیان دیگر، اگرچه توسعه فضاهای روباز از نظر تعداد پروژه‌ها دست بالا را دارد، اما پروژه‌های سرپوشیده از نظر سرمایه‌گذاری، سهم بالاتری از منابع را جذب کرده‌اند.

هفت زمین چمن فوتبال بزرگ نیز بخش دیگری از این مجموعه را تشکیل می‌دهند. این زمین‌ها در مجموع ۵۵ هزار و ۹۸۸ مترمربع مساحت دارند و برای اجرای آنها یک هزار و ۱۳۹ میلیارد و ۵۱۹ میلیون ریال هزینه شده است. از منظر مساحت، زمین‌های فوتبال بزرگ پس از زمین‌های مینی‌فوتبال، دومین بخش مهم این بسته عمرانی محسوب می‌شوند و نزدیک به یک‌چهارم کل مساحت اعلام‌شده را در بر می‌گیرند.

تنوع پروژه‌ها؛ از استخر تا خانه جوان

سبد پروژه‌های هفته دولت تنها به زمین فوتبال و سالن ورزشی محدود نیست. در این مجموعه شش سالن غیرتوپی با مجموع مساحت ۳ هزار و ۶۵۵ مترمربع و اعتبار ۵۳۹ میلیارد و ۸۱۵ میلیون ریال، دو استخر با مجموع مساحت ۴ هزار مترمربع و اعتبار ۶۲۰ میلیارد و ۱۰۰ میلیون ریال، یک سالن ورزش باستانی به مساحت ۴۵۰ مترمربع و یک خانه جوان با مساحت ۶۰۰ مترمربع نیز پیش‌بینی شده است.

دو پروژه در بخش «سایر و متفرقه» نیز در فهرست طرح‌های آماده بهره‌برداری قرار دارند. بنابراین ترکیب نهایی ۱۳۷ پروژه، طیفی از فضاهای ورزشی روباز و سرپوشیده تا زیرساخت‌های مرتبط با فعالیت‌های جوانان را شامل می‌شود.

از مجموع ارقام اعلام‌شده می‌توان دریافت که پروژه‌های بزرگ و تخصصی‌تر، اگرچه تعداد کمتری دارند، اما سهم قابل توجهی از منابع را به خود اختصاص داده‌اند. برای نمونه، ۱۴ سالن چندمنظوره با وجود تعداد محدود، بیش از دو هزار و ۲۱۶ میلیارد ریال اعتبار را به خود اختصاص داده‌اند. رقمی که نشان‌دهنده هزینه بالاتر ایجاد و تجهیز فضاهای سرپوشیده در مقایسه با بسیاری از طرح‌های روباز است.

یک بسته عمرانی با تمرکز بر دسترسی عمومی

بررسی ساختار این ۱۳۷ پروژه، تصویری از یک رویکرد دوگانه در توسعه زیرساخت‌های ورزشی ارائه می‌دهد. از یک سو، تعداد بالای زمین‌های مینی‌فوتبال بیانگر تمرکز بر ایجاد فضاهای نسبتا کوچک، قابل توزیع در مناطق مختلف و نزدیک‌تر به محل زندگی مردم است و از سوی دیگر، احداث سالن‌های چندمنظوره، استخرها و دیگر فضاهای تخصصی، به دنبال تکمیل سبد امکانات ورزشی در مناطق مختلف کشور است.

در واقع، بخش مهمی از اهمیت این پروژه‌ها صرفا در تعداد آنها خلاصه نمی‌شود. پراکندگی و مقیاس پروژه‌ها می‌تواند در افزایش دسترسی جمعیت مناطق مختلف به امکانات ورزشی نقش داشته باشد. به‌ویژه در مناطقی که برخورداری از مجموعه‌های ورزشی بزرگ و متمرکز با محدودیت‌های اقتصادی یا جغرافیایی همراه است.

از این منظر، زمین‌های مینی‌فوتبال را می‌توان یکی از مهم‌ترین اجزای این بسته عمرانی دانست. ۱۰۴ پروژه از ۱۳۷ پروژه به این بخش اختصاص یافته است؛ ظرفیتی که در صورت بهره‌برداری کامل و استمرار نگهداری و استفاده مناسب، می‌تواند فضای بیشتری برای ورزش‌های گروهی و فعالیت بدنی نوجوانان و جوانان فراهم کند.

بیش از ۲۳۲ هزار مترمربع ظرفیت جدید

بر اساس آمار رسمی، مجموع مساحت پروژه‌های این بسته به ۲۳۲ هزار و ۶۲۱ مترمربع می‌رسد. اگر اعتبار کل پروژه‌ها را بر تعداد ۱۳۷ طرح تقسیم کنیم، میانگین سرمایه‌گذاری اعلام‌شده برای هر پروژه حدود ۶۳.۵ میلیارد ریال خواهد بود؛ البته این عدد صرفاً یک میانگین آماری است و به دلیل تفاوت بسیار زیاد ماهیت پروژه‌ها، نمی‌توان آن را معیار هزینه ساخت هر نوع فضای ورزشی دانست.

همین تفاوت در مقیاس پروژه‌ها نیز اهمیت دارد. یک زمین چمن مینی‌فوتبال، یک سالن چندمنظوره، یک استخر یا خانه جوان از نظر هزینه ساخت، تجهیزات، بهره‌برداری و الزامات فنی قابل مقایسه مستقیم نیستند. بنابراین ارزش این بسته عمرانی را باید بیش از آنکه با «میانگین هزینه هر پروژه» سنجید، با مجموع ظرفیت ایجادشده و تنوع زیرساخت‌هایی که به چرخه خدمات عمومی وارد می‌شوند، ارزیابی کرد.

از ساخت‌وساز تا بهره‌برداری؛ مرحله مهم‌تر آغاز می‌شود

با افتتاح این ۱۳۷ پروژه، یک مرحله مهم‌تر آغاز خواهد شد و آن نحوه بهره‌برداری، نگهداری و استفاده مستمر از این فضاهاست. تجربه پروژه‌های ورزشی نشان می‌دهد افزایش تعداد اماکن زمانی به ارتقای واقعی سرانه و دسترسی ورزشی منجر می‌شود که زیرساخت ایجاد شده پس از افتتاح نیز از نظر نگهداری، تجهیزات، نیروی انسانی و برنامه‌ریزی برای استفاده عمومی فعال بماند.

از همین منظر، پیش‌بینی ایجاد ۴۴۹ فرصت شغلی در کنار افزایش ظرفیت فضاهای ورزشی، یکی از بخش‌های قابل توجه این طرح‌هاست. اشتغال ایجادشده می‌تواند بخشی از نیاز عملیاتی اماکن جدید را پوشش دهد و در صورت استمرار فعالیت این مراکز، اثر اقتصادی آنها فراتر از مرحله ساخت‌وساز ادامه پیدا کند.