طراحی سامانه آبیاری زیرسطحی هوشمند با سازوکار ضد گرفتگی و پایش خودکار

مهدی محرم‌پور، مخترع سامانه آبیاری زیرسطحی هوشمند در گفت‌وگو با هیچ یک ، درباره این فناوری گفت: این سامانه مجهز به سازوکارهای ضدگرفتگی، ضدقفل هوا، ماژول فریب ریشه، پایش خودکار و مدیریت هوشمند است و با هدف مقابله با کم‌آبی، کاهش هزینه‌های انرژی، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش بهره‌وری تولیدات کشاورزی طراحی شده است.

مدیر مرکز رشد دانشگاه آزاد واحد بویین زهرا افزود: هسته اصلی این طرح، قطره‌چکانی با دبی ثابت است که در بازه فشار بسیار پایین تا فشارهای متداول شبکه، حدود ۰.۰۱ تا ۲.۵ بار، عملکرد پایدار دارد. ازاین‌رو در سامانه‌های آبیاری ثقلی، مناطق فاقد برق، مزارع کوچک، باغات و نیز شبکه‌های آبیاری تحت فشار قابل استفاده است.

محرم‌پور درباره سازوکار ضدگرفتگی این سامانه گفت: این فناوری قابلیت عبور ذرات تا حدود ۲۰۰۰ میکرون را دارد و می‌تواند وابستگی به تجهیزات فیلتراسیون پیچیده را کاهش دهد. در این سامانه سازوکاری برای خروج هوا بدون نیاز به شیر تخلیه هوا نیز در نظر گرفته شده است.

مخترع سامانه آبیاری زیرسطحی هوشمند با اشاره به یکی دیگر از بخش‌های این فناوری اظهار کرد: ماژول «فریب ریشه» برای جلوگیری از ورود ریشه گیاه به مجاری خروجی و انسداد قطره‌چکان طراحی شده است. این فناوری همچنین با بهره‌گیری از لوله مشبک نفوذپذیر و توزیع رطوبت در ناحیه ریشه، تلفات ناشی از تبخیر و رواناب سطحی را کاهش می‌دهد.

پایش عملکرد قطره‌چکان‌ها با حسگر بی‌سیم و هوش مصنوعی

محرم‌پور درباره بخش پایش سامانه گفت: استفاده از حسگر بی‌سیم برای پایش عملکرد قطره‌چکان‌ها و تحلیل داده‌ها با کمک هوش مصنوعی، امکان مدیریت دقیق‌تر آبیاری، تشخیص ناهنجاری‌ها و مصرف بهینه آب را فراهم می‌کند.

وی درباره سوابق ثبت و جوایز این فناوری نیز گفت: این فناوری دارای گواهی ثبت اختراع آمریکا به شماره US11166419B2 است. همچنین جایزه جهانی WATSAVE 2026 در بخش تکنولوژی از کمیسیون بین‌المللی آبیاری و زهکشی (ICID) در فرانسه و مدال طلای فدراسیون جهانی مخترعین (IFIA) در ژنو سوئیس را در سال ۲۰۲۶ دریافت کرده است.