« آقای راننده چرا کولر اتوبوس را روشن نمیکنی؟ هوا خیلی گرمه»، این دیالوگی است که این روزها در برخی اتوبوسهای ناوگان حمل و نقل درون شهری شنیده میشود، موضوعی که به اعتقاد برخی کارشناسان ناشی از فرسودگی بخشی از این ناوگان است، این در حالیست که افزایش دمای هوا در روزهای گرم تابستان، استفاده از سامانههای سرمایشی در اتوبوسهای شرکت واحد را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است.
گروه جامعه هیچ یک – تابستان که از راه میرسد، استفاده از کولر چه در منزل، محل کار و چه خودرو غیر قابل اجتناب است، حال تصور کنید در این هوای گرم سوار اتوبوس شرکت واحدی با آن حجم مسافر می شوید که کولرش خاموش است یا به درستی کار نمی کند، قطعا در این فضا و در این شرایط نفس کشیدن دشوار می شود، کابین اتوبوس به فضایی گرم، خفه و طاقتفرسا تبدیل میشود.
در روزهایی که دمای هوا رکوردهای تازهای ثبت میکند، استفاده از سامانه سرمایشی دیگر یک امکان رفاهی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ سلامت، آسایش و کرامت مسافران است، ضرورتی که انتظار میرود در ناوگان اتوبوسرانی شرکت واحد بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و بار دیگر ضرورت نظارت و بهبود خدمات در ناوگان حمل و نقل عمومی را یادآوری میکند.
این در حالیست که خاموش بودن کولر برخی اتوبوس های شرکت واحد نارضایتی مسافران را به همراه داشته است چون شهروندانی که با این ناوگان تردد می کنند انتظار دارند زمانی که در اتوبوس ها به سر می برند حداقل از هوای مطبوعی استفاده کنند، اما خیلی مواقع شاهد ابراز نارضایتی مردم از عمل نکردن کولر برخی اتوبوس ها در شدت گرما و یا خراب شدن اتوبوس در حین جابجایی مسافران هستیم.
برخی از رانندگان می گویند عمر بالای برخی اتوبوس ها سبب شده تعداد بیشتری از این ناوگان در زمان کوتاه تری نیاز به تعمیرات پیدا کنند و افزایش دمای هوا نیز علت تشدید این موضوع شده است.
گرچه تعدادی از ناوگان حمل و نقل درون شهری نوسازی شده اند اما هنوز هستند اتوبوس ها و تاکسی هایی که نیاز به نوسازی دارند. این در حالیست که عمر اتوبوس های شرکت واحد حداقل در تهران بالای ۱۰ سال و گاها تا ۱۶ سال است، بنابراین لزوم نوسازی این ناوگان امری ضروری به ویژه برای کلانشهرهای کشور است چون سهم بیشتری از جابجایی مسافران را بر عهده دارند.
البته پیش از آغاز ماه های گرم سال، عملیات گسترده سرویس، بازبینی فنی و اورهال سیستم های سرمایشی در تمامی اتوبوسهای مجهز به کولر انجام می شود تا ناوگان اتوبوسرانی در کلانشهرها به ویژه تهران با آمادگی کامل وارد دوره اوج مصرف شود.
معاون بهره برداری شرکت واحد اتوبوسرانی تهران درباره روند نوسازی ناوگان حمل و نقل درون شهری گفت: ناوگان اتوبوسرانی تهران سه هزار و ۳۰۰ دستگاه است که در همین دوره مدیریت شهری تعداد ۲ هزار و ۲۶۰ دستگاه آن نوسازی شده است.
مسعود سلیم جوهری افزود: ۵۰۰ دستگاه هم اتوبوس برقی است که در حال فعالیت و خدمت رسانی هستند، اکنون نیز ۱۰۱ دستگاه اتوبوس دوکابین جدید وارد چرخه حمل و نقل شهری شده و به جابجایی مسافران می پردازند.
معاون بهره برداری شرکت واحد اتوبوسرانی تهران خاطرنشان کرد: تعداد کمی اتوبوس فرسوده وجود دارد که به مرور زمان آنها نیز نوسازی می شوند.
سلیم جوهری در زمینه خرابی کولر برخی اتوبوس ها گفت: همه اتوبوس های شرکت واحد ملزم به استفاده از کولر هستند و حتما باید در تابستان از کولر استفاده کنند اما برخی اتوبوس ها به دلیل فرسودگی با آنکه صبح با کولر سالم از جایگاه خارج می شوند در طول مسیر با مشکل مواجه می شوند.
وی گفت: این اتوبوس ها موظف هستند مسافر را در انتهای مسیر تخلیه کرده و سپس برای تعمیر اعزام شوند با اینحال مسافران می توانند موضوع خرابی کولر را به سامانه ۱۳۷ اطلاع دهند.
در سایر استان ها رسیدگی به موضوع استفاده از کولر در اتوبوس ها برعهده معاونت شهری استانداری هر استان گذاشته شده است همچنین امور بازرسی هر استان نیز به این موضوع ورود می کند و مردم می توانند شکایت خود را در این دو نهاد رسیدگی کرده و به نتیجه برسانند.
به اعتقاد کارشناسان این گونه مشکلات به علت فرسوده بودن ناوگان حمل و نقل عمومی اتفاق می افتد بر این اساس در راستای تلاش برای نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی درون شهری، ۳۱ تیرماه سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور از امضای تفاهمنامه ای با شرکت های خارجی با هدف نوسازی این ناوگان خبر داد.
مسعود نصرتی رئیس سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور با اشاره به امضای تفاهم نامه میان این سازمان و یک شرکت خارجی گفت: در قرارداد اصلی مقرر شد که چهار هزار اتوبوس در دو فاز ساخته و تحویل شود که فاز نخست آن یک برنامه زمانی چهارماهه برای ساخت ۲ هزار دستگاه اتوبوس است که باید به کلانشهرها و مراکز استان ها اختصاص یابد که با همراهی وزارت نفت و بر اساس تأکیدات رئیس جمهور و وزیر کشور، قرارداد خرید این تعداد اتوبوس و واگن به ارزش ۲.۵ میلیارد دلار وارد مرحله اجرا شده است.
معاون وزیر کشور ادامه داد: طبق برنامه ریزی صورت گرفته قرار بود تا افق ۱۴۰۰ حدود ۳۰ هزار اتوبوس در معابر شهری تردد کند اکنون که در سال ۱۴۰۵ هستیم به آن افق نرسیده ایم و قرار است این نیازها در چند فاز از این نوع قراردادها تامین شود.
وی درباره اینکه آیا توان داخلی کشور قادر به تامین نیازها نیست گفت: توان داخلی باید در کنار این نوع قراردادها به رفع نیازها کمک کند.
در این راستا پنجم مردادماه هم مسعود نصرتی معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزیر کشور، با هدف استفاده از توان داخلی برای نوسازی ناوگان حمل و نقل درون شهری با مدیران یک شرکت سازنده داخلی دیدار کرد.
وی ضمن تاکید بر ضرورت بهرهگیری از توان تولید داخل برای نوسازی و توسعه ناوگان حملونقل عمومی شهری و بینشهری این شرکت داخلی را به عنوان شریک راهبردی مدیریت شهری و روستایی کشور در تأمین بخشی از نیازهای حمل و نقلی ارزیابی کرد.
معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزیر کشور، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی کشور را از اولویتهای مهم مدیریت شهری و روستایی برشمرد.
نصرتی درباره قرارداد خرید اتوبوس و ون میان وزارت کشور و این شرکت داخلی که در مقطعی با مشکلاتی مواجه شده بود، گفت: با انجام تفاهمات مناسب، مرحله نخست تسویه حسابها انجام شده و بر اساس برنامهریزی صورت گرفته، سایر تعهدات نیز با سرعت پیگیری خواهد شد تا این شرکت بتواند با تداوم تولید، محصولات را در زمان مقرر تحویل دهد و اتوبوسهای باقیمانده از محل قرارداد قبلی نیز مطابق برنامه ۶ ماهه به شهرداریهای کشور تحویل شود.
وی همچنین با اشاره به نیاز کشور به توسعه ناوگان اتوبوسرانی در کلانشهرها، تأمین ون و سایر محصولات مورد نیاز حمل و نقل عمومی خاطرنشان کرد: شرکت های داخلی میتوانند در این مسیر یاریرسان کشور باشند، توسعه تولید اتوبوسهای برقی، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات خودرو، میتواند در کاهش مصرف سوخت و تحقق اهداف قانون هوای پاک نیز نقش مؤثری ایفا کند.

