بازارهای سوخت چشم‌درچشم کابوسی تازه؛ ترامپ بر سر دو راهی

به گزارش هیچ یک _  روزنامه انگلیسی‌زبان «هندوستان‌تایمز» مستقر در دهلی‌نو در این مطلب آورده است: زمانی که آمریکا و ایران اواسط ژوئن تفاهم‌نامه‌ای را برای پایان دادن به درگیری‌ها در غرب آسیا امضا کردند، کشورها و اقتصادهای جهان دو احساس را به طور همزمان داشتند؛ آسودگی خاطر و احتیاط.

آسوده‌خاطر از این بابت که شوک ناشی از اختلال در عرضه سوخت و پیامدهای گسترده اقتصادی جنگ تا حدی فروکش کرده بود. و محتاط به این دلیل که به ادعای نگارنده، مفاد یادداشت‌ تفاهم‌ آتش‌بس بسیار مبهم بود؛ به‌ویژه درباره کنترل گلوگاه حیاتی کشتیرانی جهان یعنی تنگه هرمز.

ادعای نگارنده درباره ابهام در مفاد این یادداشت‌ تفاهم در حالی است که «بر اساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد برای پایان جنگ میان ایران و آمریکا که ۲۷ خرداد ماه نهایی شد، آمریکا پذیرفت که ایران “تنها برای ۶۰ روز” آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را بدون دریافت عوارض برقرار کند. پس از پایان این بازه، طبق آنچه در توافق تصریح شده است، ایران و عمان درباره نحوه مدیریت آینده تنگه و خدمات دریایی مرتبط با آن تصمیم‌گیری خواهند کرد.»

بند ۵ تفاهم‌نامه به صراحت تاکید می‌کند که «جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتگو خواهند کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کنند.»

همچنین، بند ۹ تفاهم‌نامه نیز بر حفظ وضع جاری در مسائل مورد اختلاف تا زمان رسیدن به توافق نهایی تاکید دارد، موضوعی که با ایجاد یک کریدور جدید کشتی‌رانی به پشتیبانی آمریکا در جنوب تنگه هرمز پیش از رسیدن به ساز و کار مورد توافق طرفین در تناقض است. بند ۹ تفاهم‌نامه تاکید می‌کند: «جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت می‌کنند که تا زمان توافق نهایی وضعیت موجود را حفظ کنند.»

این رسانه هندی در ادامه نوشت: تهران که در جریان جنگ به ارزش راهبردی اهرم قدرتمند خود پی برده بود، قاطعانه بر حفظ کنترل خود بر تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز پافشاری داشت و در سوی دیگر، آمریکا و برخی متحدان منطقه‌ای‌اش(به‌رغم امضای تفاهم‌نامه) به‌شدت با چنین شرایطی مخالف بودند.

اکنون آمریکا و ایران بار دیگر به تبادل آتش روی آورده‌اند و از آنجا که ایران برای کنترل تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، همچنان توانمندی نظامی مورد نیاز را در اختیار دارد، از آن استفاده می‌کند؛ به‌طوری که تردد در تنگه هرمز بار دیگر به‌طور چشمگیری پایین‌تر از سطح عادی قرار گرفته است. آنچه اوضاع را این بار وخیم‌تر کرده، تهدید حوثی‌های یمن(انصارالله) به مختل کردن عبور و مرور کشتی‌ها در دریای سرخ است.

صرف نظر از جزئیات، تمام جهان، شامل هند، اکنون بار دیگر با شوکی تازه در بازارهای سوخت چشم در چشم شده است. قیمت نفت خام برنت دوباره از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و (تا زمان نگارش این مطلب) از ۹۴ دلار نیز فراتر رفته است.

این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد یافت؟

به باور نگارنده، پاسخ این پرسش تا حدی به تصمیم دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا، بستگی دارد. تهران نیز همچنان می‌تواند عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز را مختل کرده و عرضه جهانی را تحت‌الشعاع قرار دهد.

با این حال، نگارنده تاکید می‌کند که تشدید عملیات نظامی، هزینه‌های بسیار سنگین‌تری برای ترامپ در بر خواهد داشت. گزینه دیگر این است که آمریکا، کنترل ایران بر تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز را بپذیرد.

یکی از تفاوت‌های اساسی دور دوم جنگ با دور نخست این است که ذخایر اضطراری نفت که به منظور مهار افزایش قیمت‌ها آزادسازی و به بازار تزریق شده بود، حالا تا حد چشمگیری مصرف شده و حملات اوکراین به زیرساخت‌های صنعت نفت روسیه نیز به کمبود عرضه دامن زده است.

به طور خلاصه اینکه طولانی‌شدن این درگیری، این بار می‌تواند به جهش قیمت نفت با شدتی به مراتب بیشتر از گذشته منجر شود. در حال حاضر، نکته اصلی این است که راه‌حل‌های موقتی یا چاره‌های نیم‌بند و به‌ظاهر هوشمندانه، برای حل بحران غرب آسیا کارساز نیستند.

در پایان این مطلب آمده است: متاسفانه، در حال حاضر به نظر می‌رسد که هیچ میانجی معتبری نیز وجود ندارد که بتواند آغازگر گفت‌وگویی صادقانه میان طرف‌های درگیر باشد. در نهایت، هزینه این شرایط را نه صرفا کشورهای منطقه، بلکه کل جهان خواهد پرداخت.