«یدالله ایوانی»، متخلص به «بهزاد کرمانشاهی»، از برجستهترین شاعران معاصر کرمانشاه بود که با وجود جایگاه ممتاز ادبی، هیچگاه در پی قدرت و شهرت نرفت و همه اعتبار خود را وقف پاسداری از زبان فارسی، فرهنگ و تربیت نسل جوان کرد.
بهزاد کرمانشاهی که در ۱۵ بهمن ۱۳۰۴ در کرمانشاه متولد شد و پنجم فروردین ۱۳۸۶ درگذشت، بیش از ۶ دهه از عمر خود را صرف مطالعه، آموزش، پژوهش و آفرینش ادبی کرد و به یکی از ارکان ادبیات معاصر این استان تبدیل شد.
وی از برجستهترین چهرههای ادبی معاصر کرمانشاه بود که افزون بر جایگاه ممتاز در شعر فارسی، به دلیل شخصیت اخلاقی، دانش گسترده، تربیت شاگردان و نقش فرهنگی خود، جایگاهی ماندگار در تاریخ ادبیات غرب ایران یافت.
در تاریخ ادبیات معاصر کرمانشاه، نام یدالله ایوانی، مشهور به «بهزاد کرمانشاهی»، همواره در شمار شخصیتهایی قرار میگیرد که تنها به واسطه سرودن شعر شناخته نمیشوند، بلکه منش فرهنگی، اخلاق حرفهای، دانش ادبی و تأثیرگذاری اجتماعی آنان نیز سبب ماندگاریشان شده است.
بهزاد خادم بی ادعای فرهنگ و ادب
بهزاد پس از پایان تحصیلات متوسطه، برای ادامه تحصیل در رشته ادبیات فارسی راهی تهران شد. حضور در کلاس استادانی چون بدیعالزمان فروزانفر، جلالالدین همایی، پرویز ناتل خانلری، ذبیحالله صفا و محمد معین، زمینه شکلگیری شخصیت علمی و ادبی او را فراهم کرد.
هرچند تحصیلات دانشگاهی خود را به پایان نرساند، اما به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و فعالیت آموزشی را آغاز کرد. آنچه بیش از مدرک دانشگاهی، جایگاه او را تثبیت کرد، دانش گسترده ادبی، مطالعه عمیق و تسلط کمنظیرش بر متون کلاسیک و معاصر فارسی و عربی بود.
از ویژگیهای برجسته بهزاد، انس همیشگی با کتاب و مطالعه بود. در منابع مربوط به زندگی او از کتابخانه شخصی ارزشمندش به عنوان یکی از غنیترین کتابخانههای شخصی غرب کشور یاد شده است. این علاقه عمیق به مطالعه، سبب شد نگاه او به ادبیات، نگاهی پژوهشمحور و مبتنی بر شناخت دقیق میراث فرهنگی ایران باشد. بسیاری از صاحبنظران، گستره دانش ادبی او را حاصل سالها مطالعه مستمر و خودآموزی میدانند.
در کنار جایگاه ادبی، اخلاق فردی و رفتار اجتماعی بهزاد نیز همواره مورد توجه معاصرانش بوده است. او شخصیتی فروتن، کمادعا و دور از هیاهوی شهرت داشت. با وجود آنکه از مهمترین شاعران معاصر کرمانشاه به شمار میرفت، هیچگاه در پی کسب موقعیتهای تبلیغاتی یا بهرهبرداری از شهرت خود نبود.
حتی در مواردی که برای قدردانی از خدمات فرهنگیاش برنامه یا جایزهای در نظر گرفته میشد، با تواضع از پذیرش آن خودداری میکرد و معتقد بود خدمت به زبان و فرهنگ فارسی، وظیفهای فرهنگی است نه ابزاری برای کسب اعتبار شخصی.
نزدیکان و شاگردان او، بهزاد را انسانی خوشخلق، مردمدار، صمیمی و در عین حال بسیار منظم معرفی کردهاند. او احترام ویژهای برای سنتهای اصیل فرهنگی و اخلاقی قائل بود و در برخورد با دیگران، از هرگونه تکبر و خودنمایی پرهیز میکرد. این ویژگیها موجب شده بود نسلهای مختلف شاعران و پژوهشگران، او را نه تنها به عنوان یک شاعر، بلکه به عنوان الگویی اخلاقی بشناسند.
تربیت نسل جوان اولویت اصلی بهزاد بود
یکی دیگر از ابعاد مهم زندگی بهزاد، نقش او در آموزش و تربیت نسل جوان بود. اگرچه سالها به عنوان دبیر و فرهنگی فعالیت کرد، اما تأثیر واقعی او فراتر از کلاس درس بود. خانه و محفل او همواره محل رفتوآمد شاعران، نویسندگان و علاقهمندان ادبیات بود و بسیاری از شاعران جوان از راهنماییهای علمی و ادبی او بهره میبردند. او با حوصله و دقت آثار نسل جوان را مطالعه میکرد و با نقدهای سازنده، زمینه رشد آنان را فراهم میآورد.
اعتبار علمی بهزاد تا آنجا بود که شماری از استادان برجسته ادبیات فارسی، دانش او را فراتر از مدارک رسمی میدانستند. در نامه ای از استاد شفیعی کدکنی خطاب به دانشگاه رازی کرمانشاه از مسئولان دانشگاه خواسته میشود از حضور و دانش بهزاد برای تدریس بهره ببرند. این درخواست نشان میدهد که جامعه علمی کشور نیز به جایگاه ممتاز او در حوزه ادبیات فارسی واقف بوده و تواناییهای علمیاش را فراتر از ساختارهای اداری ارزیابی میکرد.
بهزاد همچنین شخصیتی ملیگرا و دلبسته فرهنگ ایران بود. او پاسداری از زبان فارسی را وظیفهای فرهنگی میدانست و همواره بر حفظ اصالتهای ادبی و فرهنگی تأکید داشت. این نگاه سبب شد آثار و اندیشههایش بیش از آنکه متأثر از جریانهای زودگذر ادبی باشد، بر پایه شناخت عمیق از سنت ادبی ایران شکل بگیرد. در عین حال، او با تحولات شعر معاصر نیز آشنا بود و نسبت به قالبها و شیوههای نوگرایانه نگاهی آگاهانه و تحلیلی داشت.
بسیاری از شاعران، پژوهشگران و منتقدان ادبی، او را یکی از ستونهای اصلی ادبیات معاصر کرمانشاه دانستهاند. آنان بر این باور بودند که شخصیت فرهنگی او به همان اندازه ارزشمند بود که آثار ادبیاش. نفوذ معنوی او در میان اهل ادب، حاصل سالها صداقت، دانش، اخلاق و رفتار انسانی بود؛ ویژگیهایی که موجب شد احترام گستردهای در میان همنسلان و شاگردان خود به دست آورد.
زندگی بهزاد کرمانشاهی نشان میدهد ماندگاری یک چهره فرهنگی تنها به تولید اثر هنری وابسته نیست. آنچه نام او را در حافظه فرهنگی کرمانشاه و ایران حفظ کرده، مجموعهای از فضیلتهای علمی، اخلاقی و انسانی است؛ از عشق به مطالعه و آموزش گرفته تا فروتنی، مسئولیتپذیری فرهنگی، حمایت از نسل جوان و پاسداری از زبان فارسی.
به همین دلیل، او امروز نه فقط به عنوان شاعری برجسته، بلکه به عنوان یکی از شخصیتهای اثرگذار فرهنگ معاصر ایران شناخته میشود؛ شخصیتی که میراث اصلیاش، بیش از هر چیز، اخلاق، دانش ادبی و خدمت صادقانه به فرهنگ و ادب این سرزمین است.
خبرگزاری جمهوری اسلامی مرکز کرمانشاه در سالهای اخیر معرفی مفاخر و مشاهیر استان را در برنامه های خود قرار داده است و در دوره جدید هم قصد دارد با مبنا قرار دادن کتاب «چهل چهره هنری کرمانشاه»، گزارشاتی را درخصوص این شخصیت ها منتشر کند.
این کتاب تازهترین اثر اسفندیار رشیدی شاعر و نویسنده کرمانشاهی است؛ اثری پژوهشی و تحلیلی که با واکاوی زندگی و آثار برجستهترین هنرمندان کرمانشاه، نقشهای روشن از هویت فرهنگی این سرزمین پیش روی نسل امروز میگذارد.
About The Author
