مهار رکود تورمی فقط با سرمایه‌گذاری

گروه اقتصادی – رشد نقدینگی یکی از عوامل اصلی افزایش نرخ تورم در اقتصاد ایران به شمار می رود و از آنجا که در دوره پساجنگ نیاز به نقدینگی خواهی برای بازسازی واحدهای تخریب شده و نیز احیای اقتصاد به اوج می رسد، کارشناسان اقتصادی بر تدوین برنامه ای جامع از سوی بانک مرکزی به عنوان متولی صیانت از ارزش پول ملی تاکید دارند به گونه ای که هم تامین مالی بازسازی ها و زنجیره تولید متوقف نشود و هم نرخ تورم به صورت افسار گسیخته افزایش نیابد.

در این راستا عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی به تازگی از طراحی برنامه تأمین مالی بازسازی اقتصاد ملی خبر داده که به گفته او با ملاحظات کنترل تورم و نقدینگی و مهار فشارهای هزینه‌ای ناشی از جنگ بر سطح عمومی قیمت‌ها نگاشته شده است.

رئیس هیات عالی بانک مرکزی با تأکید بر اینکه تأمین مالی گسترده به معنای غفلت از کنترل نقدینگی نیست، تصریح کرد: «هم‌زمان با این همراهی بزرگ، بسته‌های کنترل و جذب نقدینگی و تامین مالی هدف‌مند به بخش‌های اولویت‌دار و زنجیره تولید را طراحی و اجرا کردیم. این بسته‌ها با تأیید و همراهی اعضای هیأت عالی بانک مرکزی، انجام شده است».

رکود تورمی فقط با سرمایه گذاری قابل رفع است

در این پیوند مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با هیچ یک در پاسخ به این پرسش که در شرایط فعلی و با توجه به تبعات ناشی از رشد نقدینگی به‌ویژه در دوره پساجنگ و اتفاقاتی که در جنگ وجود دارد، بهترین اقدام برای مهار تورم چیست، اظهار داشت: با توجه به اینکه رکود تورمی خصلت مشترک اقتصاد پساجنگ است، باید به سمتی برویم که بتوانیم آن را مهار کنیم.

وی با تاکید بر اینکه رکود تورمی فقط با گزینه سرمایه‌گذاری قابل حل است، خاطرنشان کرد: جنگ باعث بی‌اطمینانی و نااطمینانی می‌شود و مقدار سرمایه‌گذاری کاهش می‌یابد و یا سرمایه‌گذاری‌ها به سمت بازارهای واسطه‌ای مثل طلا و ارز می‌رود و این حرکت به سمت این دو بازار باعث کاهش ارزش افزوده به سمت صفر می‌شود.

این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: دولت باید هم مشوق‌هایی برای سرمایه‌گذاری در نظر بگیرد و هم تنبیهاتی برای خروج سرمایه از بازار مولد در نظر داشته باشد و این کار باید در قالب مالیات‌های مختلف انجام شود؛ بنابراین هم بخش مالی می‌تواند به اقتصاد کمک کند و هم تسهیلاتی که برای بنگاه‌های زودبازده پرداخت می شود، راهگشاست.

باید روی سرمایه گذاری داخلی تمرکز کنیم

این کارشناس اقتصادی اظهار داشت: به هر حال در شرایط فعلی که ریسک سرمایه‌گذاری بالاست و نمی‌توانیم توقع داشته باشیم سرمایه‌گذاری از خارج تأمین شود، باید روی بحث سرمایه‌گذاری‌های داخلی تمرکز کنیم و حتماً این کار شدنی و ارزشمند است.

گودرزی خاطرنشان کرد: ما در کشور سرمایه کم نداریم اما به بدترین شکل ممکن مدیریت می شود، به طوری که به جای حرکت سرمایه به سمت کارهای مولد و دارای ارزش افزوده بلندمدت، در بازارهای مالی مثل ارز و طلا جابه‌جا می شود.

وی یکی از راهکارهای در دسترس بنگاه های اقتصادی را مجوز تجدید ارزیابی دارایی ها دانست و گفت: با توجه به نرخ تورم ۶۰ درصدی، نباید اجازه داد دارایی های مردم در بازار سرمایه به واسطه تورم از بین برود و باعث فرار سرمایه ها از بورس شود.

گودرزی در این زمینه تاکید کرد: تا زمانی که بازدهی بازارهایی همچون طلا یا زمین بیشتر از بخش تولید باشد، نمی توان توقع داشت که سرمایه ها جذب تولید شود.

این کارشناس اقتصادی یادآور شد: با هر نوسان و شوک در بازار، قیمت‌ همه محصولات افزایش می یابد درحالی که بهای تمام شده هر کالایی مشخص است؛ بنابراین باید کاری کرد که اینها بر اساس آن بهای تمام شده و سود متعارفی که پذیرفته شده، در تاریخ مشخص بتوانند قیمت‌گذاری کنند و این‌طور نباشد بتوانند از شرایط ناشی از جنگ سوءاستفاده کنند.

طرح های نیمه تمام غیرضرور کنار گذاشته شوند

گودرزی در پاسخ به اینکه با توجه به اینکه رشد نقدینگی، بدهی دولت به بانک‌ها و کسری بودجه از عوامل رشد تورم هستند و آیا در شرایط پساجنگ این عوامل قابل مدیریت است، گفت: جنگ باعث افزایش هزینه و کاهش درآمدها می‌شود که قاعدتاً باید با افزایش نقدینگی جبران بشود و تازه‌ترین و محتمل‌ترین راه همین است.

وی با تاکید بر کاهش هزینه های غیرضرور دولت در دوران پساجنگ، گفت: آن چیزی که باعث شده نقدینگی افزایش و درآمدهای دولت کاهش پیدا کند، طرح‌های نیمه‌تمام و غیرضرور است که سال‌هاست بر دوش بودجه دولت سنگینی می کند.

این کارشناس اقتصادی اظهار داشت: به گفته رئیس جمهور، حدود ۵ میلیون میلیارد تومان پول نیاز داریم تا بتوانیم حدود ۶۵ هزار طرح نیمه‌تمام را تکمیل کنیم؛ این نشان می‌دهد که اگر این طرح‌ها ۵۰ درصد پیشرفت داشته باشند، حدود ۵ میلیون میلیارد تومان سرمایه را در طرح‌های نیمه‌تمام رسوب کرده و فریز کرده‌ایم که هیچ بازدهی و ارزش افزوده‌ای ندارند.

وی افزود: اگر قرار است دولت هم جلوی افزایش نقدینگی و هم کاهش درآمدها را بگیرد، باید به سمتی برود که یا این طرح‌ها را به هر قیمتی واگذار کند که بهترین روش عرضه در بورس با قیمت رقابتی است و یا اینکه جلوی طرح‌های نیمه‌تمام را کاملاً بگیرد، چون این یک حیف‌ومیل شدید در اقتصاد است که باعث کاهش درآمدهای دولت و باعث افزایش اجبار دولت به افزایش نقدینگی و باعث چتر بودجه‌های آنچنانی می‌شود.

گودرزی بیان‌داشت: به نظر من، بهترین گزینه برای دولت برای هم افزایش درآمدها و هم کاهش هزینه‌ها، مدیریت همین ۶۵ هزار طرح نیمه‌تمام است که هیچ ارزش افزوده و هیچ درآمدی برای دولت ندارند.

سفته بازی در بازار طلا و ارز، سرمایه ها را از مدار تولید خارج می کند

این کارشناس اقتصادی همچنین گفت: بخشی از سرمایه های مردم به دلیل افزایش ریسک و نااطمینانی در اقتصاد به سمت بازارهای ارز، طلا، مسکن و بانک‌ها حرکت کرده است که در حقیقت باید گفت سرمایه ها از مدار خارج شده اند؛ در صورتی که اگر به سمت تولید حرکت کند، دولت می‌تواند از محل درآمد مالیاتی، درآمدهای خود را افزایش دهد.

وی در پاسخ درباره اقدام بانک مرکزی در جلوگیری از نقدینگی خواهی بانک ها و اثر آن بر کنترل نقدینگی، اظهار داشت: اکنون از منظر اقتصاددانان، اقتصاد کلان با افزایش نقدینگی مواجه است اما تولیدکنندگان با کسری بودجه و سرمایه در گردش برای تولید روبه‌رو هستند؛ یعنی نقدینگی موجود به سمت تولید حرکت نمی کند و این مشکل اساسی است که باید حل شود.

گودرزی خاطرنشان کرد: کل نقدینگی کشور برای خرید تنها ۳۳ درصد خانه‌ها کفایت می کند؛ در صورتی که در کشورهایی چون آمریکا و ژاپن حدود ۴۰ درصد خانه‌های آن کشور را می‌توان با نقدینگی آنها خریداری کرد.

وی افزود: در ایران به قدری سرمایه در بخش مسکن رسوب کرده که بخش بزرگی از نقدینگی را بلااستفاده، بی‌خاصیت و فریز کرده است و در عمل هیچ کارایی ندارد؛ بنابراین دولت باید این نقدینگی‌ را که بخش بزرگی از آن بانکی است، ساماندهی کند زیرا برخی آمارها گویای آن است که حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان از سرمایه بانک ها در بخش مسکن رسوب کرده است.