نه ورزشگاه مجهز و بزرگ و تجهیزات پرهزینه میخواهد، نه فساد مالی و رد پای دلالهای فوتبال را میتوان در آن یافت و نه برگزاریاش به ساختار و سازمان عریض و طویل و هماهنگی با فیفادی در طول سال نیاز دارد؛ صحبت از «فوتشال» است که سالی یک بار و پیش از آغاز فرآیند نشاکاری در زمینهای کشاورزی شمال با حضور کشاورزان فوتبالدوست برگزار میشود، اما در ۲ دههای که از شکل گرفتنش میگذرد، توجهی به ظرفیت جذاب آن برای برگزاری رقابتهای منطقهای و حتی بینالمللی به میزبانی ایران و بهرهبرداری در حوزه گردشگری و اقتصاد کشاورزی نشده است.
به گزارش هیچ یک ، شالیزارهای شمال در برخی نقاط نوار سبز جنوب دریای کاسپین حدود ۲ دهه است که در ماه اردیبهشت برای یک بازه زمانی کوتاه با شور و هیجانِ محبوبترین ورزش جهان پیوند میخورند. عشق و علاقه به فوتبال همانطور که در همه جای جهان نفوذ کرده، ریشههایش را به شالیزارهای شمال ایران هم رسانده است. «فوتشال» حاصل فوتبالدوستی تعدادی از کشاورزان شمال ایران است که طی سالهای اخیر در مازندران و گیلان و گلستان، فصل کشاورزی را با پا به توپ شدن در زمینِ آماده شده برای نشاکاری آغاز میکنند.
علاقه به برگزاری مسابقات فوتشال در چند سال اخیر بیشتر شده و تعداد مناطقی که این مسابقه متفاوت فوتبال را برگزار میکنند افزایش یافته است. در برخی نقاط حتی تشریفات سادهای هم برای برگزاری این مسابقات در نظر گرفته میشود. از آمادهسازی زمین مسابقه و برگزاری مراسم پیش از بازی و ثبت عکسهای یادگاری تا گزارش زنده بازی توسط گزارشگر و تبلیغات دورِ زمین و حضور اهالی منطقه و خانوادهها در کنار محل بازی.
اما همه این بازیها و مسابقات در هر منطقه یا روستا، فقط محدود به یک بازی یا چند مسابقه با حضور کشاورزان همان روستا در یک روز میشوند و جنبهای صرفا تفریحی برای کشاورزانی دارند که قرار است چند ماه دشوار را در شالیزارهای خود بگذرانند. در حالیکه فوتشال میتواند با توجه به فراگیر شدناش در استانهای شمالی و استقبال خوب کشاورزان و مردم و دیده شدن در رسانهها و شبکههای اجتماعی، به یک رویداد برجسته تفریحی و ورزشیِ متصل به کشاورزی شمال به ویژه مازندران تبدیل شود.
برنامهریزی برای برگزاری یک یا چند رویداد ورزشی شهرستانی، استانی یا حتی فرااستانی با محوریت فوتشال و گرد هم آمدن تیمهایی از نقاط مختلف و برپایی جام فوتشال، اتفاق چندان دشوار و دور از ذهنی نمیتواند باشد. اینکه مسابقات فوتشال در استانی مانند مازندران به موازات جزیرهای برگزار شدنش، به صورت یک دوره رقابتِ از پیش برنامهریزی شده و با حضور تیمهایی از شهرستانهای مختلف یا حتی استانهای دارای کشاورزی مانند گیلان و گلستان برپا شود بیتردید جذابیت زیادی برای جامعه فعال حوزه کشاورزی و دوستداران فوتبال خواهد داشت.
رویدادی که علاوه بر انجام مسابقات فوتشال با حضور تیمهایی از مناطق مختلف، با برخی برنامههای جنبی مانند برپایی نمایشگاه محصولات بومی، اجرای موسیقی محلی مرتبط با شالیزار و برگزاری بازیهای محلی و مسابقات ساده ورزشی برای همه مردم همراه باشد و این علاقه کشاورزان به فوتبال را به یک فرصت و رویداد مهم گردشگری متکی بر ورزش و اقتصاد محلی تبدیل کند.
شالیزار، توپ، گردشگری
این موضوع را کارشناسان حوزه گردشگری نیز تایید میکنند و بر این باور هستند که در صنعت گردشگری، بهرهگیری از کوچکترین فرصتهای اجتماعی مانند «فوتشال» میتواند به ایجاد یک جریان بزرگ منجر شود.
عباس مهدوی کارشناس و ایدهپرداز حوزه گردشگری، فوتشال را فرصت مغفول مانده گردشگری کشاورزی و گردشگری ورزشی مازندران و شمال ایران میداند و معتقد است که این بازی تقریبا همه معیارهای لازم برای تبدیل شدن به یک رویداد فصلیِ شاخص در حوزه اقتصاد گردشگری و کشاورزی مازندران را دارد.
او با اشاره به تجربههای موفق برخی کشورها در برگزاری رویدادهای گردشگری فصلی که به محصولات کشاورزی وابسته هستند، به ایرنا گفت: نمونههای متعددی از رویدادهای اینچنینی در جهان وجود دارد که ابتدا از ایدههایی محلی و بر اساس علاقه مردم شکل گرفتند و به مرور شهرتی بینالمللی پیدا کردند. برای مثال در همین حوزه کشاورزی و کشت برنج میتوان به جشنواره مجسمههای کاهی ژاپن اشاره کرد که هر سال پس از پایان برداشت برنج برگزار میشود.
مهدوی اظهار کرد: ظرفیتی مانند فوتشال با توجه به ارتباطش با ورزش محبوب فوتبال و پیوستگی پررنگی که با کشاورزی به عنوان محور اقتصاد و زیست بومی مردم مازندران دارد، علاوه بر اینکه میتواند نشاط آفرینی بالایی در جامعه داشته باشد، یک فرصت مناسب برای جذب گردشگر هم هست. مشروط بر اینکه برای آن برنامه مناسبی تعریف شود تا از حالت جزیرهای و محدود کنونی خارج شود و علاوه بر برپایی به صورت یک مسابقه کوتاه محدود به یک روستا، به رویدادی شهرستانی، استانی، منطقهای و حتی بینالمللی تبدیل شود.
بازیهایی مانند «فوتشال» و «شالیبال» برای استانی مانند مازندران یک حلقه مهم برای پیوند زدن ظرفیتهای ورزشی، کشاورزی و گردشگری به شمار میآیند.
وی با اشاره به پیشینه برگزاری جشنوارههای مرتبط با محصولات باغی و کشاورزی در مازندران، افزود: در این قبیل رویدادها معمولا هدف اصلی کمک به اقتصاد بومی و معرفی محصولات به جامعه هدف اولویت دارد. اما وقتی چنین رویدادی با یک ورزش جهانی و پرطرفدار گره زده شود ضریب اثرگذاری بیشتری پیدا میکند.
فرصتهای بینالمللی فوتشال
این کارشناس گردشگری با بیان اینکه مسابقات فوتشال در شمال و به ویژه مازندران ظرفیت بینالمللی شدن دارند، تصریح کرد: فوتشال را با توجه به وجه اشتراک پررنگی مانند برنج میتوان در عرصه بینالملل نیز مطرح کرد.
مهدوی افزود: بهرهگیری از سفارتخانهها و رایزنیهای فرهنگی ایران برای شناساندن این شاخه از فوتبال به کشاورزان کشورهای بزرگ تولیدکننده برنج مانند پاکستان، هند و سریلانکا و برخی کشورهای دیگر و دعوت کردن تیمهایی از این کشورها به مازندران برای حضور در جام فوتشال با حضور تیمهایی از مازندران، گیلان و گلستان، گام بزرگی برای ثبت این رویداد به نام ایران و مازندران و بهرهگیری از دیپلماسی ورزش است.
ادعای مهدوی مبنی بر ظرفیت بینالمللی شدن مسابقات فوتشال در شمال ایران را میتوان از پوشش گسترده تصاویر و فیلمها و خبرهای آن در رسانههای معتبر طی چند سال اخیر دریافت. در سالهای گذشته تعداد قابل توجهی محتوای تصویری و نوشتاری از فوتشال شمال به ویژه مازندران در رسانههای شناخته شده منتشر شد و مورد استقبال کاربران نیز قرار گرفت.
جذابیت فوتشال برای مخاطبان و رسانهها آنقدر زیاد بود که حتی پنج سال پیش سایت کنفدراسیون فوتبال آسیا / AFC نیز تصاویری از مسابقات فوتشال را منتشر کرد. متفاوت بودن هیجان و فضای برگزاری فوتشال، در چند سال گذشته تصاویر زیبا و منحصربهفردی از این شاخه رشته فوتبال را از لنز عکاسان ورزشی شمال ثبت کرد که از نگاه داوران جشنواره سالانه ورزشینویسان جهان (IAPS) هم دور نمانده است. سال ۱۴۰۲ عکسی از مسابقه فوتشال در روستای دامیر ساری که توسط احسان فضلی اصانلو عکاس وقت ایرنا مازندران ثبت شده بود، در بخش قارهای این رویداد رسانهای ورزشی رتبه هفتم آسیا را کسب کرد.
این موارد نشان میدهد که فوتشال ظرفیت مناسبی برای بینالمللی شدن دارد و میتوان با برنامهریزی درست به سمت بهرهبرداری از آن در سطح بینالملل نیز حرکت کرد.
ضرورت رویدادسازی با محوریت فوتشال
مسیر توجه به این فرصت مهم و بهرهبرداری درست و اصولی از آن، با بهرهگیری از فرصتسازیهای صنعت گردشگری هموارتر میشود. فوتشال در حال حاضر در مازندران و ۲ استان همسایه، به صورت محدود و بدون توجه به تبدیل شدن به یک رویداد برگزار میشود و همین موضوع میتواند آن را از رسیدن به نقطه مطلوبی که عنوان شد دور نگه دارد. موضوعی که معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران نیز به آن اشاره دارد.
مهدی اسحاقی در گفتوگو با ایرنا، فوتشال را فرصتی ناب برای کمک به رونق گردشگری رویدادمحور در مازندران میداند و بر این باور است که باید برای بهرهگیری درست از آن به سمت برنامهمحور شدن، افزایش گستره رویداد و مسابقه و همچنین افزودن بخشهای جنبی به آن پیش رفت.
وی با بیان اینکه رویدادهای نشاط آفرینِ مورد توجه مردم، فرصتهای مناسبی برای پیوند با صنعت گردشگری دارند، اظهار کرد: آنچه که از نگاه صنعت گردشگری در مورد فوتشال اهمیت دارد، تبدیل شدن آن به یک رویداد چندبُعدی با محوریت این شاخه از فوتبال است.
وی افزود: در حال حاضر فوتشال به صورت محدود در روستاهای مختلف برگزار میشود و برنامههایی که بتواند آن را به یک رویداد چند ساعته یا چند روزه برای کشاندن مردم به محل برگزاری مسابقه تبدیل کند دیده نمیشود. به همین دلیل توصیه ما این است که علاقهمندان به این رشته ورزشی با همراهی دهیاری، شوراهای اسلامی، جهاد کشاورزی، اداره کل ورزش و جوانان، هیئت فوتبال و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به سمت اصلاح روند برگزاری مسابقات و افزایش گستره و دامنه آن حرکت کنند.
فوتشال در مسیر ثبت ملی
معاون گردشگری مازندران از برنامهریزی این معاونت برای ثبت مسابقات فوتشال برخی روستاهای مازندران در تقویم ملی رویدادهای گردشگری ایران خبر داد و گفت: طی ماههای اخیر تقاضاهایی از برخی روستاهای چند شهرستان مازندران برای قرار دادن مسابقات سالانه فوتشال آنها در تقویم ملی رویدادهای گردشگری ایران دریافت کردهایم. اما لازمه تحقق چنین هدفی، اصلاح برنامههای مربوط به رویداد است.
فوتشال را با شناساندن این بازی به کشاورزان کشورهایی مانند هند، پاکستان و سریلانکا و دعوت تیمهایی از این کشورها برای حضور در بازیهایی به میزبانی مازندران میتوان در عرصه بینالملل نیز مطرح کرد.
این مسوول ادامه داد: همکاران ما در تلاش هستند تا با ارائه مشورت به مسوولان این روستاهای متقاضی، برای سال آینده مسابقات فوتشال را به سمت برنامهمحور شدن و تبدیل به یک رویداد گردشگری هدایت کنند تا بتوانیم آن را به نام روستای محل برگزاری در تقویم رویدادهای گردشگری ایران ثبت کنیم.
اسحاقی به برگزاری مسابقه «شالیبال» (والیبال در شالیزار) در شهرستان آمل، ظرفیت برگزاری رویدادهای ورزشی مرتبط با شالیزار در مازندران را فراتر از فوتبال دانست و اظهار کرد: در صورتی که نگاه درست و رویدادمحور به این ظرفیتها وجود داشته باشد، مازندران حتی میتواند هر سال در آستانه فصل کشاورزی به محل برگزاری مجموعه مسابقات ورزشهای شالیزاری ایران تبدیل شود. ما نیز آمادگی داریم تا برای برنامهمحور کردن این فرصتها و پیوندشان به صنعت گردشگری برای سود بردن جامعه محلی همه ظرفیتهای مشاورهای و اداری را پای کار بیاوریم.
توجه برنامهمحور به این فرصت مهم و خودجوش اجتماعی که بدون هیچگونه حمایت از سوی ساختار دولتی در 2 دهه اخیر شکل گرفت و در استانهای شمالی گسترده شد، میتواند با هدایتگری درست و پشتیبانی از ظرفیت مشارکت مردمی، آن را به رویدادی اجتماعی در گستره ملی و حتی بینالمللی تبدیل کند تا به جاذبههای فصل بهار مازندران و 2 همسایه غربی و شرقیاش، یک جاذبه ورزشی و اجتماعی دیگر نیز بیفزاید.
بازیهایی مانند «فوتشال» و «شالیبال» برای استانی مانند مازندران که سهم بسیار پررنگی از تعداد بازیکنان فوتبال و والیبال در تیمهای ملی و لیگهای مختلف کشور دارد، کشاورزی و شالیزار محور اقتصاد آن است و گردشگری با اجزای مختلفش در هم آمیخته، یک حلقه مهم برای پیوند زدن ظرفیتهای ورزشی، کشاورزی و گردشگری است.
About The Author
