تهران زیر پوست شلوغی و ترافیک، هر شب چهره دیگری به خود میگیرد؛ شهری که به گفته بسیاری از شهروندان، پس از تاریکی، باید آن را با موشها شریک شد. از کنار سطلهای زباله تا حاشیه بوستانها و حتی پیادهروهای اصلی، حرکت بیهراس این جوندگان حالا به بخشی از تصویر شبانه پایتخت تبدیل شده است وضعیتی که علاوه بر ایجاد ترس و تنفر، زنگ خطر جدی برای بهداشت عمومی و مدیریت شهری به صدا درآورده است.
وقتی از کنار آنها عبور میکنی با اعتمادبهنفسی عجیب، کنار مردم رفتوآمد میکنند و انگار سالهاست این شهر را در اختیار گرفتهاند. حضور پررنگ این مهمانهای ناخواسته حالا علاوه بر ترس و اعتراض شهروندان، به سوژهای طنزآلود هم تبدیل شده؛ سوژهای که پشت خندههایش، یک نگرانی جدی درباره بهداشت و مدیریت زباله پنهان است.
این روزها حضور گسترده موشها در برخی مناطق پایتخت نگرانی شهروندان را زیاد کرده است، ساکنان محلات جنوب، مرکز، شرق و غرب تهران میگویند و گزارشهای مردمی از افزایش چشمگیر موشها در معابر، بوستانها و اطراف سطلهای زباله پایتخت نشان از نگرانی بهداشت محلات دارد، حضور موشها در شهر تهران پدیدهای است که در تلاقی بهداشت عمومی، کیفیت زیست شهری و تصویر بصری شهر را نامطلوب می کند، مشاهده موش در معابر، بوستانها، جویها و اطراف مخازن زباله، بهطور مستقیم بر حس امنیت، آرامش روانی و برداشت شهروندان از پاکیزگی و نظم شهری اثر میگذارد و در نهایت به مخدوش شدن سیمای بصری شهر میانجامد.
ساکنان برخی محلهها میگویند شبها حرکت دستهجمعی این جوندگان در پیادهروها به صحنهای عادی تبدیل شده؛ صحنهای که برای بسیاری از شهروندان نهتنها آزاردهنده بلکه نگرانکننده است. کسبه میگویند؛ موشها از ما نمیترسند ما از آنها میترسیم. کارگران شهرداری نیز افزایش زبالههای رهاشده و گرمشدن هوا را از دلایل رشد جمعیت این جوندگان میدانند این در حالی است که برخی کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند به افزایش بیماریهای منتقلشونده منجر شود. موشها به عنوان یکی از شاخصهای کارکرد نامطلوب در چرخه پسماند، شبکه فاضلاب و نقاط رهاسازی زباله شناخته میشوند و میتوانند با آلودهسازی محیط، ایجاد خطر انتقال برخی بیماریها و افزایش تماس انسان با عوامل بیماریزا، نگرانیهای جدی بهداشتی ایجاد کنند.
این موضوع از نگاه شهروندی معمولاً با تجربههای روزمره گره خورده است، دیدن موش در مسیر رفتوآمد و نگرانی برای کودکان و سالمندان و از نگاه مدیریتی، یک چالش چندعلتی و بینبخشی است، بنابراین، مدیریت آن نیازمند رویکردی ترکیبی است که هم به کنترل و پایش جمعیت توجه کند و اصلاح رویههای خدمات شهری و مشارکت شهروندان بپردازد. این گزارش با تمرکز بر ابعاد بهداشتی و بصری حضور موشها در تهران، تلاش میکند ضمن ترسیم تصویر مساله از تجربه شهروندان، الزامات و محدودیتهای مدیریت شهری را نیز بررسی کند براین اساس اکنون پرسش اصلی این است که چرا موشها چنین آزادانه در شهر جولان میدهند و چه کسی باید جلوی گسترش آنها را بگیرد؟
«مریم» ساکن یکی از محله های منطقه ۴ در این زمینه به خبرنگار ایرنا میگوید: واقعا دیدن یک موش که گاهی جثهاشون خیلی هم بزرگ است، آنقدر عجیب و ترسناک بوده که نمیشود دربارهاش صحبت کرد، به نظر هم میرسد که دیگه هیچ محلهای از حمله موشها در امان نیست. این موضوع که معضل بسیار بزرگی از لحاظ بهداشت و زیست محیطی بوده بالا و پایین شهر هم ندارد و محدوده زندگی موشها هم دیگر فقط جویهای آب نیست حتی در سوراخهای ایجاد شده در زمینهای ساختهنشده محلهها هر لحظه انتظار بیرون آمدنش وجود دارد. موشها برای خودشان رژه میروند و آدم باید مراقب باشد که یک وقت برای رفت و آمدشن مزاحمت ایجاد نکند. کنار باشگاه ورزشی که صبح میرم، یکه زمین ساخته نشده بزرگ قرار دارد، روبهروی آن بلوکهای بتونی گذاشتهاند که کسی نمی تواند وارد شود، اما پایین آن سوراخهایی است که بعضی صبحها میبینم موشها از آن بیرون میآیند. حیواناتی از جمله سگ و گربه را زیاد میبینیم اما واقعا به اندازه موشهای زشت و ناراحتکننده نیستند. همیشه نگران هستیم ناگهان وارد خانهمان نشوند.
«عباس» یک کارمند ساکن در منطقه ۳ در این زمینه میگوید: حضور موشها در خیابانهای تهران، فراتر از یک مسئله شهری ساده که یک معضل زیستمحیطی و بهداشتی است، شده؛ متاسفانه موش ها، به دلیل دسترسی به منابع غذایی فراوان از زبالههای شهری، تعدادشان در مناطق مختلف تهران رو به افزایش است.
وی میافزاید: حضور موشها در معابر عمومی، چهرهی ناخوشایندی به شهر میبخشد و حس ناامنی و بینظمی را القا میکند. این منظره ناخوشایند، تاثیر منفی بر روحیه شهروندان و تصویر شهر در ذهن ساکنان و گردشگران دارد.
عباس ادامه میدهد: موشها ناقل عوامل بیماریزای بسیاری هستند که سلامت عمومی شهروندان را به طور جدی تهدید میکند. مدیریت شهری و شهروندان باید با همکاری یکدیگر از طریق دفع صحیح زباله و رعایت بهداشت محیط، به کاهش جمعیت این جوندگان و حفظ سلامت و زیبایی کلان شهر تهران کمک کنند.
«سمیه» ساکن در منطقه ۱۵ نیز در این باره ادامه میگوید: موشها در کنار جوی و سطلهای زباله بیشتر دیده میشوند، ترسناک نیستند ولی حس تمیزی محله رو خراب میکند و آدم نگران بیماری میشود، موش را بیشتر در اطراف رستوران و جاهایی که زبالههای خیس دارندف می بینم، به نظرم مسئله اصلی مدیریت پسمانده، نه اینکه همهجا پر از موش باشد. موش ها تعدادشان زیاد نیست، اما همان یکی دو تا که وسط پیادهرو میدوند، روی سیمای بصری شهر اثر بدی میگذارند و انگار رسیدگی نمیشود، در پارک محلهمان چند بار دیدم؛ احتمالا از بوتهزار و کانال آب میآید، بیشتر نگران انتقال آلودگی به مواد غذایی هستم نه وحشت دارم نه بزرگنمایی، ولی توقع دارم شهرداری و کسبه جدیتر در این زمینه همکاری کنند. به نظر میرسد پاکسازی موش ها با سمپاشی مقطعی درست نمیشود تا وقتی غذا و پناهگاه هست، دوباره برمیگردند. بعضیها میگویند گربهها حلش میکنند ولی واقعیت این است که گربهها همیشه شکارچی فعال نیستند مخصوصا وقتی غذا به آنها می دهند اگه سطل زبالهها دربدار و جمعآوری منظمتر باشه و حفرهها و کانالها تعمیر شود، خودبهخود کمتر دیده میشوند.
بانویی میانسال ساکن منطقه 11 میگوید: از دست این موش ها ذله شدهایم و هر کاری هم کردیم نشد که نشد تا از شر این موجود ترسناک راحت شویم. وقتی میإخواهم به پارکینگ بروم تا سوار خودروی شخصیام شوم یکباره میبینم موشهای خانوادگی در حال رژه رفتن هستند و از ترس زهره ترک میشوم.
بانویی دیگر از منطقه 12 ساکن است نیز میگوید: اینقدر موشها جسور شدهاند که از راه پارکینگ وارد خانهام شده و برای من ایجاد دردسر کردهاند. مشکل این است که یک موش وارد میشود و بعد از مدتی میبینی خانواده هم تشکیل داده و با چند موش کوچک وارد میشوند حتی وقتی در آشپزخانه غذا درست میکردم؛ دیدم دو تا چشم براق دارند به من نگاه می کنند. وحشت تمام وجودم را گرفت آخر این چه وضعی است. در نهایت ناچار شدم و به صورت حضوری به شهرداری منطقه محل سکونتم رفتم و موضوع را اطلاع دادم. ناگفته نماند که یک آقایی به منزلم آمد و موادی زد که موش ها دیگر برای همیشه ناپدید شدند.
موشها را نمیتوان به طور کامل ریشهکن کرد
«حسین صادقی» مدیر اداره کنترل حیوانات شهری سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در این زمینه به خبرنگار ایرنا میگوید: نمیتوان موشهای موذی را به طور کامل ریشه کن کرد چرا که این حیوان زاد و ولد زیادی دارد، بسیار باهوش است و از سوی دیگر خود را با هر نوع شرایط محیطی به سرعت خود وفق می دهد.
وی با بیان اینکه با افزایش رطوبت در بهار و تغییر ذائقه غذایی جوندگان، از طعمههای شیمیایی انتخابی و مقاوم در برابر رطوبت استفاده میکنیم؛ از انعقاد تفاهم نامه با دانشگاههای علوم پزشکی تهران در راستای بررسی و کنترل بهداشت و زیست محیطی برای مقابله با حیوانات موذی از جمله موش در مناطق تهران خبر داد.
صادقی تصریح کرد: استراتژی اصلی ما پیشگیریمحور بوده و تلاش میکنیم با حذف دسترسی جوندگان به منابع غذایی پسماندها، محیط شهری را برای آنها ناامن کنیم البته از شهروندان درخواست داریم از ریختن پسماندهای خانگی و پسماند غذاها برای حیوانات شهری خودداری کنند تا تعداد موش ها کاهش یابد و در صورت مشاهده موارد با ۱۳۷ برای طعمه گذاری تماس بگیرند.
افزایش حضور موشها در پایتخت تنها یک معضل ظاهری نیست بلکه ریشه در عوامل زیستمحیطی و بهداشتی دارد. انباشت زباله، رهاسازی پسماند «تر»، سیستم جمعآوری نامنظم، فاضلابهای روباز، فضای سبز بدون کنترل و نبود مدیریت یکپارچه آفات، شرایطی مناسب برای تکثیر این جوندگان فراهم کرده است. در کنار آن، خطر انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان نیز نگرانیهای بهداشتی را افزایش میدهد این در حالی است که کارشناسان بهداشت تأکید میکنند که راهکار مقابله، صرفا سمپاشی مقطعی نیست بلکه نیازمند مدیریت اصولی پسماند، آموزش عمومی برای کاهش رهاسازی زباله، بهسازی شبکه فاضلاب، پایش مستمر جمعیت جوندگان و اجرای برنامههای علمی کنترل آفات شهری است. بدون رویکردی جامع و پایدار، چرخه افزایش موشها همچنان ادامه خواهد داشت.
About The Author
