توانمندسازی معلولان از راه نمایش و موسیقی

به گزارش هیچ یک _  توانمندسازی افراد دارای معلولیت یکی از رویکردهای اصلی بهزیستی است و در کنار خدمات حمایتی، ارتقای مهارت‌ها و اعتماد به نفس مددجویان از طریق هنر به‌عنوان ابزاری مؤثر در دستور کار این سازمان قرار گرفته است.

در استان سمنان، اتاق‌های هنر در مراکز شبانه، روزانه، پیش‌حرفه‌ای و کارگاه‌های تولیدی و حمایتی ایجاد شد و با تخصیص اعتبارات از سوی بهزیستی کشور و بهره‌گیری از روابط برون‌سازمانی، تلاش شده است تا زمینه برای بروز توانمندی‌های مختلف مددجویان فراهم شود.

حضور روانشناسان و مربیان هنری در این مراکز، ضمن ارتقای سلامت روان، مهارت‌های بین‌فردی و اعتماد به نفس مددجویان را نیز تقویت می‌کند.

جشنواره‌های منطقه‌ای و نمایشگاه‌های هنری فرصتی است تا خانواده‌ها استعدادهای فرزندان خود را مشاهده و حمایت خود را افزایش دهند.

در گفت‌وگو استان سمنان با معصومه میراج، معاون توانبخشی اداره کل بهزیستی سمنان، جزئیات بیشتری از وضعیت اتاق‌های هنر و چالش‌ها و دستاوردهای این پروژه کسب کردیم.

هنر به عنوان ابزار توانمندسازی

خانم میراج، هدف اصلی از راه‌اندازی اتاق‌های هنر در مراکز بهزیستی چیست؟

میراج: توانمندسازی افراد دارای معلولیت از طریق هنرهای نمایشی، موسیقی و تجسمی، یکی از محورهای اصلی ماست. از ابتدا، رویکرد حمایتی همراه با توانمندسازی مد نظر بود و اتاق‌های هنر فرصتی است تا مددجویان بتوانند با استفاده از هنر، اعتماد به نفس و مهارت‌های ارتباطی خود را ارتقا دهند.

این اتاق‌ها در چه نوع مراکزی فعال هستند؟

میراج: تقریبا ۳۱ مرکز تحت پوشش معاونت توانبخشی استان دارای اتاق هنر فعال هستند. این فضاها برای گروه‌های معلولین شنوایی، جسمی حرکتی، اعصاب و روان، سالمند، اوتیسم و افراد دارای اختلالات رشدی و هوشی طراحی شده‌اند. این اتاق‌ها در مراکز شبانه، مراقبتی، روزانه، پیش حرفه‌ای و کارگاه‌های تولیدی و حمایتی ایجاد شده‌اند.

امکانات و حمایت‌های سازمانی

منابع و امکانات اتاق‌های هنر چگونه تأمین می‌شوند؟

میراج: فضای اتاق هنر در مراکز مستقر است و بخشی از تجهیزات آن از اعتبارات بهزیستی کشور تأمین شده است. البته اگر مراکز بتوانند از روابط برون‌سازمانی با ارگان‌های مرتبط استفاده کنند، ما از آن استقبال و حمایت می‌کنیم.

آیا تفاوتی بین سطح امکانات مراکز وجود دارد؟

میراج: خیر، تمامی مراکز دارای امکانات اولیه هستند و تلاش می‌شود تا با توجه به گروه هدف، از هنر و منابع موجود برای ارتقای توانمندی مددجویان استفاده شود. تفاوت فاحش بین مراکز وجود ندارد.

حضور مربیان و روانشناسان چه تأثیری بر فعالیت‌های هنری دارد؟

میراج: هنر ابزاری برای ابراز وجود و نشان دادن توانمندی فردی است. همکاری روانشناسان و مربیان هنری موجب ارتقای سلامت روان مددجویان و مهارت‌های بین‌فردی و اعتماد به نفس آنان می‌شود. بدون حضور این افراد، آثار هنری توان کافی برای توانمندسازی را نخواهند داشت.

جشنواره‌ها و بروز استعدادها

نمونه‌ای از فعالیت‌های موفق اتاق‌های هنر در استان چیست؟

میراج: اجرای جشنواره منطقه‌ای تئاتر افراد دارای معلولیت کاسپین، هر ساله نمونه‌ای بارز از بروز توانمندی مددجویان تحت پوشش است. همچنین نمایشگاه‌های نقاشی و سایر هنرهای تجسمی، فرصت مناسبی برای معرفی استعدادها و جلب حمایت خانواده‌ها ایجاد می‌کند.

نقش خانواده‌ها در این فرآیند چگونه است؟

میراج: حمایت خانواده در کنار خدمات ارائه شده توسط اتاق هنر، نقش بسزایی در بروز توانمندی مددجویان دارد. در مراکز روزانه، وقتی خانواده‌ها استعداد و توانمندی فرزندان خود را می‌بینند، همراهی و حمایت بیشتری با مراکز دارند.

آموزش دست‌اندرکاران و چالش‌ها

آموزش پرسنل مراکز چگونه انجام می‌شود؟

میراج: هدف این است که هنر را به عنوان یک رویکرد درمانی در مراکز دنبال کنیم. فعالان تخصصی آموزش‌های اولیه را دریافت کرده‌اند و در صورت وجود شرایط و اعتبارات لازم، آموزش‌ها به‌روزرسانی و مستمر خواهد بود.

با چه چالش‌هایی مواجه هستید؟

میراج: کمبود اعتبارات، نبود زیرساخت‌های مناسب و عدم وجود مناسب‌سازی‌های ضروری از چالش‌های بزرگ ماست. اما با تمام محدودیت‌ها، تلاش می‌کنیم که هر مرکز بهترین استفاده را از منابع موجود داشته باشد.

نظارت و برنامه‌های توسعه

نظارت بر عملکرد اتاق‌های هنر چگونه انجام می‌شود؟

میراج: نظارت از طریق بازدیدهای میدانی و چک‌لیست‌های نظارتی انجام می‌شود. همچنین در نظر داریم پایگاه‌های هنر روستایی را در برخی از روستاهای استان تشکیل دهیم و مراکز فاقد اتاق هنر نیز نسبت به ایجاد و تجهیز آن اقدام کنند.

بیشترین فعالیت‌ها در چه حوزه‌ای است؟

میراج: در حال حاضر تمرکز بیشتر بر هنرهای نمایشی، به ویژه تئاتر و هنرهای تجسمی مانند نقاشی است. حضور مددجویان در جشنواره سالانه و نمایشگاه‌های هنری در دستور کار قرار دارد و اقدامات لازم در این زمینه انجام می‌شود.

توانمندسازی افراد دارای معلولیت در استان سمنان، فراتر از خدمات حمایتی سنتی، با استفاده از هنر و همراهی خانواده‌ها و مربیان حرفه‌ای، فرصتی برای بروز استعدادها و ارتقای اعتماد به نفس ایجاد کرده است. جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها، نمود عینی این دستاوردها هستند و بهزیستی با تمام توان در مسیر توسعه و ترویج این رویکرد گام برمی‌دارد.