پسته در ایلام ریشه می‌دواند

به گزارش هیچ یک _ پیش‌بینی برداشت ۱۰۰ تن پسته در سال زراعی جاری، در کنار افزایش سطح باغ‌ها و برنامه‌ریزی سه‌ ساله جهاد کشاورزی برای توسعه این محصول، نشان می‌دهد پسته‌کاری در ایلام از مرحله کشت آزمایشی گذشته و به یکی از گزینه‌های مورد توجه برای بازنگری در الگوی کشت استان تبدیل شده است.

گسترش این محصول با این وجود به شناسایی دقیق زمین‌های سازگار، ارزیابی منابع آب، گزینش ارقام مناسب و برنامه‌ریزی متناسب با شرایط اقلیمی هر شهرستان نیاز دارد تا توسعه سطح باغ‌ها به تولید پایدار و درآمد اقتصادی برای کشاورزان منجر شود.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی ایلام در این باره اظهار کرد: سطح باغ‌های پسته استان حدود ۱۷۸ هکتار است و پیش‌بینی می‌شود تولید این محصول تا پایان فصل برداشت در سال زراعی جاری به ۱۰۰ تن برسد.

مسلم اسدی گفت که شرایط اقلیمی ایلام و مناطق مستعد پسته‌کاری استان به دلیل برخورداری از تنوع آب‌ و هوایی، وضعیت یکسانی برای کشت محصول‌های باغی ندارد و انتخاب محصول متناسب با ویژگی‌های هر منطقه نقش مهمی در پایداری تولید دارد.

وی توضیح داد پسته به‌ طور معمول در مناطقی با تابستان‌های گرم و خشک، زمستان‌های دارای سرمای کافی و رطوبت به نسبت پایین عملکرد مناسبی دارد، اما عواملی مانند احتمال سرمازدگی بهاره، ویژگی‌های خاک، کیفیت آب و دسترسی پایدار به منابع آبی نیز در اقتصادی بودن کشت آن تعیین‌ کننده است.

بررسی‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد مناطقی از شهرستان‌های ایلام، ایوان، سیروان، چرداول و ملکشاهی برای کشت پسته در استان مستعد هستند.

در این بررسی‌ها، بخش‌هایی از استان در بلندی حدود ۷۰۰ تا یک‌هزار و ۲۰۰ متر از سطح دریا نیز برای کشت مورد توجه قرار گرفته‌ است، با این وجود تعیین محدوده مناسب برای توسعه اقتصادی باغ‌ها باید بر پایه بررسی‌های فنی و ارزیابی شرایط آب، خاک و اقلیم هر منطقه انجام شود.

یکی از این مناطق سیروان است که در سال‌های گذشته جایگاه مهمی در تولید پسته استان پیدا کرده و بنا بر اعلام شهریور گذشته سرپرست سازمان جهاد کشاورزی ایلام، این شهرستان با حدود ۴۰ هکتار سطح زیر کشت و برداشت سالانه بیش از ۶۰ تن، بزرگ‌ترین تولید کننده پسته در استان به شمار می‌رود.

سازگاری ۹۰ درصد ارقام پسته با اقلیم ایلام

علیرضا طولابی همچنین از ثبت سازگاری ۹۰ درصدی ارقام گوناگون پسته با اقلیم استان ایلام خبر داده بود.

وی توسعه باغ‌های پسته را از اولویت‌های راهبردی جهاد کشاورزی استان دانست و اظهار کرد: سازگاری ۹۰ درصدی درختان پسته با بستر اقلیمی ایلام، راه را برای تغییر الگوی کشت و دگرگونی اقتصادی در بخش کشاورزی هموار کرده است.

سرپرست جهاد کشاورزی ایلام افزود: بررسی‌های فنی برای کاشت این محصول در استان انجام شده و کشت ارقام گوناگون به‌ ویژه «احمدآقایی» و «کله‌قوچی» در ۳۲ نقطه استان نتایج بسیار موفقی به همراه داشته که بیانگر سازگاری این ارقام با شرایط اقلیمی مناطق مورد بررسی است.

وی در تشریح آمار سطح زیر کشت این محصول گفت: مجموع سطح باغ‌های پسته استان به ۱۸۸ هکتار افزایش یافته که از این میزان، ۸۷ هکتار به مرحله باروری اقتصادی رسیده‌اند.

سرپرست جهاد کشاورزی ایلام همچنین به ظرفیت‌سازی‌های تازه اشاره کرد و گفت که ۱۱ هکتار باغ پسته غیربارور جدید نیز در استان وجود دارد که در سال‌های آینده به چرخه تولید افزوده می‌شوند.

طولابی بیان کرد: کارشناسان جهاد کشاورزی در همه شهرستان‌ها با ارائه خدمات فنی و راهنمایی‌های تخصصی در کنار باغداران هستند و درآمدزایی مناسب و مصرف آب کمتر این محصول در سنجش با برخی محصول‌ها، سبب شده است کشاورزان استقبال بیشتری از توسعه کشت پسته نشان دهند.

وی تأکید کرد: بر پایه برنامه‌ریزی هدفمند سه‌ ساله، سطح باغ‌های پسته در مناطق مستعد استان افزایش چشمگیری خواهد یافت.

تجربه‌ای موفق که از کشت آزمایشی آغاز شد

کشت الگویی و پژوهشی پسته در ایلام نخستین بار در سال ۱۳۸۸ با همکاری سازمان جهاد کشاورزی استان و مؤسسه تحقیقات پسته کشور آغاز شد.

این روند زمینه بررسی سازگاری ارقام گوناگون با شرایط آب‌ و هوایی استان و شناسایی مناطق مناسب برای توسعه باغ‌ها را فراهم کرد.

استان ایلام به سبب برخورداری از گوناگونی اقلیمی چهار فصل و کاهش منابع آبی در سال‌های گذشته، تغییر الگوی کشت از محصولات آب‌بر به سمت محصولات باغی و زراعی متناسب با شرایط منطقه، از جمله پسته و زیتون را مورد توجه قرار داده است.

ارقام احمدآقایی و کله‌قوچی به دلیل ویژگی‌های مرتبط با تحمل تنش‌های محیطی و شوری خاک در بررسی‌های برخی مناطق استان به‌ ویژه سیروان، چرداول، ایوان و مهران عملکرد مناسبی نشان داده‌اند که ضرورت ادامه ارزیابی‌های فنی و انتخاب رقم متناسب با شرایط هر منطقه را برجسته می‌کند.

توسعه باغ‌ها باید به تولید پایدار منجر شود

توسعه پسته‌کاری از سوی دیگر زمانی به تقویت درآمد باغداران منجر می‌شود که موضوع‌هایی مانند تأمین نهال و پیوندک استاندارد، آموزش روش‌های نوین باغداری، دسترسی به تسهیلات، مدیریت مصرف آب و فراهم کردن زمینه عرضه مناسب محصول نیز در کنار افزایش سطح زیر کشت دنبال شود.

استان ایلام واقع در غرب زاگرس و همسایگی عراق حدود شش هزار باغ دارد که انگور، زیتون، پسته، لیمو، انار، بادام و گردو از مهم‌ترین آن‌ها به شمار می‌روند.

توسعه متناسب این محصولات با شرایط هر منطقه می‌تواند تنوع تولید را افزایش و وابستگی باغداران به الگوهای محدود کشت را کاهش دهد.

پسته در این میان با توجه به ارزش اقتصادی محصول و امکان کشت آن در مناطق مستعد، می‌تواند سهم بیشتری در برنامه‌های توسعه باغبانی استان پیدا کند مشروط بر آن که ظرفیت‌های اقلیمی با محدودیت منابع آب و الزام‌های فنی تولید هم‌خوانی داشته باشد.

پسته در ایلام اکنون از مرحله کشت آزمایشی گذشته و به محصولی با تولید قابل اندازه‌گیری تبدیل شده است، اما آینده این ظرفیت تنها به افزایش سطح باغ‌ها وابسته نیست.

شناسایی دقیق مناطق سازگار، حفاظت از منابع آب، افزایش بهره‌وری، پشتیبانی فنی و تدوین برنامه‌ای روشن برای حمایت از پسته‌کاران عواملی هستند که می‌توانند این تجربه را به فعالیتی پایدار و اقتصادی در کشاورزی استان ایلام تبدیل کنند.

کاشت نهال بذری پسته در ایلام به صورت آزمایشی در سال زراعی ۹۴ – ۹۵ آغاز شد و در سال ۹۷ عملیات پیوندک‌زنی آنها انجام گرفت.

پیوندک‌های مورد نیاز استان ایلام از باغ‌های پسته دامغان، یزد و کرمان تهیه و توسط گروه‌های مجرب پیوندک‌زن انجام شده است.

نهال پسته پس از کاشت و پیوندک‌زنی، پنج تا هفت سال زمان می‌برد تا به بار نشیند.