مقصدی به رنگ تاریخ و فرهنگ بلوچ

به گزارش هیچ یک _ ایرانشهر، به عنوان یکی از کانون‌های اصلی فرهنگی و تاریخی در جنوب سیستان و بلوچستان، فراتر از یک مسیر ارتباطی صرف، گنجینه‌ای ارزشمند از تاریخ و تمدن جنوب شرق ایران را در دل خود جای داده، از قلعه‌های استوار قاجاری تا نخلستان‌های سرسبز و هنر دست زنان هنرمند بلوچ، همگی نشان از بستری غنی برای شکوفایی اقتصادی و فرهنگی این دیار دارند که تاکنون آن‌گونه که باید، برای گردشگران داخلی و خارجی روایت نشده است.

امروز، عبور از نگاه سنتی به گردشگری در ایرانشهر، نیازمند عزمی استوار برای تبدیل این شهر از یک «گذرگاه» به «مقصدی ماندگار» است. با پیوند آگاهانه میان میراث تاریخی، هنر بومی و بسترهای طبیعی، می‌توان چشم‌اندازی روشن برای اشتغال‌زایی و رونق کسب‌وکارهای محلی ترسیم کرد؛ چشم‌اندازی که در آن، هر گردشگر نه یک مسافر گذری، بلکه میهمانی است که با تجربه‌ای عمیق از هویت و فرهنگ بلوچ، دیار نخل و آفتاب را ترک می‌کند.

ایرانشهر؛ گنجینه‌ای خفته در مسیر ارتباطی بلوچستان

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر گفت: این شهرستان با برخورداری از مجموعه‌ای از آثار تاریخی، جاذبه‌های طبیعی و ظرفیت‌های فرهنگی و صنایع‌دستی، قابلیت تبدیل‌شدن به یکی از مقصدهای مهم گردشگری جنوب شرق کشور را دارد و باید با تقویت زیرساخت‌ها و معرفی هدفمند جاذبه‌ها، زمینه ماندگاری گردشگران و رونق اقتصاد محلی فراهم شود.

مراد قادری در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: ایرانشهر از شهرستان‌های برخوردار از تنوع کم‌نظیر جاذبه‌های گردشگری در سیستان و بلوچستان است و در کنار آثار تاریخی شاخص، ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی و صنایع‌دستی متنوعی دارد که می‌تواند مبنای توسعه گردشگری قرار گیرد.

وی افزود: قلعه ناصری، قلعه بمپور، محوطه‌های تاریخی و باستانی، نخلستان‌ها، جاذبه‌های طبیعی و همچنین هنرها و صنایع‌دستی بومی، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های ایرانشهر هستند که در صورت معرفی مناسب و ایجاد زیرساخت‌های لازم، می‌توانند گردشگران بیشتری را به این شهرستان جذب کنند.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر با اشاره به جایگاه تاریخی قلعه ناصری ایرانشهر بیان کرد: این بنای تاریخی یکی از مهم‌ترین نمادهای هویتی شهرستان به شمار می‌رود و باید از ظرفیت آن برای معرفی تاریخ و فرهنگ منطقه و ایجاد یک محور گردشگری در مرکز ایرانشهر استفاده کرد.

وی افزود: قلعه ناصری در دوره قاجار و به دستور ناصرالدوله ساخته شد و پس از احداث، به مقر حکمرانی بلوچستان تبدیل شد. ساخت این قلعه هفت سال به طول انجامید و مجموعه آن دارای بیش از ۱۵۰ اتاق، حوض‌خانه، انبار، اصطبل، حمام، سربازخانه و حاکم‌نشین بود؛ با این حال، بخش عمده فضای داخلی قلعه در دهه‌های گذشته تخریب شد و امروزه سردر و حصار آن از مهم‌ترین بقایای این مجموعه تاریخی است.

قادری ادامه داد: حفظ و مرمت آثار تاریخی تنها یک وظیفه حفاظتی نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد اشتغال، رونق گردشگری و افزایش درآمد جوامع محلی باشد و از این منظر باید به آثار تاریخی به‌عنوان سرمایه‌های اقتصادی و فرهنگی نگاه کرد.

وی با اشاره به ظرفیت قلعه بمپور گفت: این اثر تاریخی نیز در کنار قلعه ناصری می‌تواند بخشی از یک مسیر گردشگری تاریخی در منطقه باشد و با برنامه‌ریزی برای معرفی و ساماندهی جاذبه‌های پیرامون آن، مدت ماندگاری گردشگران در منطقه افزایش یابد.

قلعه بمپور در حدود ۲۴ کیلومتری غرب ایرانشهر و در نزدیکی شهر بمپور قرار دارد و بر فراز تپه‌ای بلند ساخته شده است؛ این بنا یکی از مهم‌ترین قلعه‌های تاریخی منطقه به شمار می‌رود

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر، تنوع فرهنگی ایرانشهر را یکی دیگر از مزیت‌های مهم گردشگری شهرستان دانست و گفت: گردشگری امروز تنها به بازدید از بناهای تاریخی محدود نمی‌شود و گردشگران به دنبال تجربه فرهنگ، هنر، غذا، پوشاک و سبک زندگی جامعه محلی هستند.

وی اظهار کرد: سوزن‌دوزی، پوشاک بلوچی، صنایع‌دستی، موسیقی، غذاهای محلی و آیین‌های فرهنگی می‌توانند در کنار جاذبه‌های تاریخی و طبیعی، یک بسته کامل گردشگری برای ایرانشهر ایجاد کنند و سهم مردم محلی از اقتصاد گردشگری را افزایش دهند.

قادری افزود: در صورت پیوند ظرفیت‌های تاریخی با صنایع‌دستی و فرهنگ بومی، گردشگر به‌جای توقفی کوتاه، انگیزه بیشتری برای ماندگاری در شهرستان خواهد داشت و همین موضوع می‌تواند به رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی، واحدهای پذیرایی، فروش صنایع‌دستی و مشاغل مرتبط با گردشگری کمک کند.

ایرانشهر؛ مقصدی فراتر از یک شهر عبوری

وی ادامه داد: ایرانشهر از موقعیت ارتباطی ویژه‌ای در جنوب سیستان و بلوچستان برخوردار است و در مسیر ارتباطی بخش‌های مختلف استان قرار دارد؛ همین موقعیت، فرصت مناسبی برای جذب گردشگران عبوری ایجاد کرده است، اما تبدیل این ظرفیت به درآمد پایدار مستلزم آن است که ایرانشهر از یک «شهر عبوری» به «مقصد گردشگری» تبدیل شود.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر در این زمینه گفت: یکی از موضوع‌های مهم در توسعه گردشگری ایرانشهر، فراهم‌کردن شرایطی است که گردشگر تنها از شهرستان عبور نکند، بلکه برای بازدید از جاذبه‌ها، استفاده از خدمات گردشگری و آشنایی با فرهنگ منطقه، در شهرستان توقف و اقامت داشته باشد.

وی تأکید کرد: تقویت زیرساخت‌های گردشگری، معرفی حرفه‌ای جاذبه‌ها، توسعه اقامتگاه‌ها، آموزش و ساماندهی راهنمایان گردشگری و حمایت از فعالان صنایع‌دستی باید هم‌زمان دنبال شود تا ظرفیت‌های موجود به محصول گردشگری تبدیل شوند.

قادری تصریح کرد: ایرانشهر از نظر تاریخی یکی از کانون‌های مهم بلوچستان بوده و آثار برجای‌مانده از دوره‌های مختلف، گستره قابل‌توجهی از ظرفیت‌های میراثی این شهرستان را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: در فهرست آثار ملی، افزون بر قلعه بمپور و قلعه ناصری، آثاری همچون قلعه دامن، محوطه و قلعه اسپیدژ، تپه کلاتک تنهک و چند بنای تاریخی دیگر در محدوده شهرستان ایرانشهر به ثبت رسیده‌اند.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر بیان کرد: این تنوع نشان می‌دهد که گردشگری ایرانشهر را نمی‌توان تنها با یک یا دو اثر تاریخی تعریف کرد؛ بلکه امکان طراحی زنجیره‌ای از گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی و روستایی در این شهرستان وجود دارد.

وی افزود: از سوی دیگر، مرمت و بهسازی قلعه ناصری نیز در سال‌های اخیر با مشارکت اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و شهرداری ایرانشهر دنبال شده است؛ موضوعی که در صورت تکمیل و همراه‌شدن با برنامه بهره‌برداری فرهنگی و گردشگری، می‌تواند به احیای یکی از مهم‌ترین نمادهای تاریخی شهرستان کمک کند.

قادری تصریح کرد: واقعیت این است که ایرانشهر برای توسعه گردشگری، بیش از آنکه نیازمند کشف جاذبه‌ای جدید باشد، به ساماندهی، معرفی و پیوند ظرفیت‌های موجود نیاز دارد.

به گفته وی، قلعه ناصری می‌تواند نقطه آغاز گردشگری تاریخی در مرکز شهر باشد، قلعه بمپور بخشی از مسیر تاریخی منطقه را تکمیل کند، نخلستان‌ها و جاذبه‌های طبیعی به شکل‌گیری گردشگری طبیعت کمک کنند و صنایع‌دستی و فرهنگ بلوچ نیز لایه فرهنگی این سفر را تکمیل کنند.

قادری گفت: هدف باید این باشد که ظرفیت‌های مختلف ایرانشهر در قالب برنامه‌ای منسجم معرفی شوند و گردشگر بتواند در یک سفر، بخشی از تاریخ، طبیعت و فرهنگ بلوچستان را تجربه کند.

وی افزود: مشارکت مردم محلی و بخش خصوصی در این مسیر اهمیت ویژه‌ای دارد و توسعه گردشگری زمانی پایدار خواهد بود که منافع آن به جامعه محلی برسد و فعالان بومی نیز خود را بخشی از چرخه گردشگری بدانند.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایرانشهر بیان کرد: توسعه گردشگری می‌تواند علاوه بر حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی، زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید برای جوانان و رونق کسب‌وکارهای محلی را فراهم کند.

به گزارش ایرنا، ایرانشهر مجموعه‌ای از ظرفیت‌هایی را در اختیار دارد که اگر در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توانند تصویری متفاوت از جنوب شرق ایران به گردشگران ارائه کنند؛ تصویری که در آن، تاریخ قلعه‌ها، طبیعت نخلستان‌ها، هنر دست زنان و مردان بلوچ، موسیقی و پوشاک محلی و مهمان‌نوازی مردم منطقه در قالب یک تجربه واحد گردشگری به هم پیوند می‌خورند.

اکنون چالش اصلی، نه کمبود جاذبه، بلکه چگونگی تبدیل این ظرفیت‌ها به محصولی گردشگری، منسجم و قابل عرضه است؛ مسیری که نیازمند همکاری میراث فرهنگی، فرمانداری، شهرداری، بخش خصوصی، فعالان فرهنگی، هنرمندان و جامعه محلی خواهد بود.

ایرانشهر اگر بتواند گردشگر عبوری را به گردشگر ماندگار تبدیل کند، این ظرفیت را دارد که گردشگری را از فعالیتی مناسبتی به یکی از پایه‌های اقتصاد محلی تبدیل کند؛ ظرفیتی که در سایه معرفی حرفه‌ای و سرمایه‌گذاری هدفمند، می‌تواند نام ایرانشهر را در نقشه گردشگری جنوب شرق کشور پررنگ‌تر کند.