ایلام در سیاه‌چاله جمعیتی قرار گرفت

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام روز چهارشنبه در گفت‌وگوی اختصاصی با هیچ یک  _اظهار کرد: نرخ باروری در استان اکنون به ۱.۱۸ رسیده که پایین‌تر از میانگین کشوی با ۱.۳۵ است و ادامه این روند، ایلام را در شرایط بحرانی جمعیتی قرار داده است.

ورود به سیاه چاله جمعیتی

علی نیکونهاد ادامه داد: نرخ باروری در ایلام از سال ۱۳۹۳ همسو با کشور روندی کاهشی داشته و استان اکنون در سیاه‌چاله جمعیتی قرار گرفته است.

وی افزود: منظور از سیاه‌چاله جمعیتی ورود جمعیت به چرخه‌ای از کاهش موالید، کاهش جمعیت جوان و افزایش سالمندی است.

معاون دانشگاه علوم پزشکی ایلام توضیح داد: این چرخه‌ با کاهش شمار افراد در سن ازدواج و فرزندآوری، جبران کمبود جمعیت در سال‌های آینده را دشوارتر می‌کند.

نیکونهاد ادامه داد: هرچه این روند استمرار بیشتری داشته باشد، شمار افرادی که در سن ازدواج و فرزندآوری قرار دارند نیز کاهش می‌یابد و در نتیجه امکان جبران کاهش زاد و ولد سال‌های گذشته کمتر می‌شود.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: نرخ باروری استان به ۱.۱۸ رسیده در حالی که میانگین کشوری این شاخص ۱.۳۵ است و فاصله موجود وضعیت جمعیتی ایلام را نسبت به میانگین کشور نگران‌کننده‌تر کرده است.

وی افزود: کاهش باروری تنها به کاهش شمار تولدها محدود نمی‌شود و آثار آن در سال‌های آینده بر ترکیب سنی جمعیت، شمار افراد در سن فعالیت، بازار کار و توان اقتصادی و اجتماعی استان آشکار خواهد شد.

کاهش ازدواج و فرزندآوری ناشی از عوامل اقتصادی

نیکونهاد با اشاره به نتیجه مطالعه‌ای که با همکاری استانداری ایلام انجام شده است، اظهار کرد: مهمترین عامل کاهش ازدواج و فرزندآوری در استان، عوامل اقتصادی شناسایی شده است.

وی گفت: کاهش ازدواج به معنای کاهش فرصت فرزندآوری است و تداوم این روند می‌تواند در سال‌های آینده به کاهش جمعیت فعال و افزایش سهم سالمندان در ترکیب جمعیتی استان منجر شود.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام با اشاره به پیامدهای ادامه کاهش باروری اظهار کرد: در آینده‌ای نزدیک افزایش جمعیت سالمند در کنار کاهش جمعیت جوان می‌تواند نظام بازنشستگی، تأمین اجتماعی و حوزه سلامت را با چالش‌های جدی مواجه کند.

نیکونهاد افزود که با کاهش جمعیت در سن فعالیت نسبت حمایت یعنی تعداد افراد فعال به ازای هر بازنشسته به شدت کاهش خواهد یافت و فشار بیشتری بر منابع نظام‌های حمایتی وارد می‌شود.

وی ادامه داد: کاهش جمعیت جوان نیروی انسانی در دسترس برای فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی را نیز محدود می‌کند و در صورت ادامه روند موجود بازار کار استان در سال‌های آینده با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهد شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام یادآور شد: کاهش ازدواج و فرزندآوری باعث افزایش خانواده‌های تک‌ فرزند به‌ ویژه خانوارهای با سرپرستی مادر، افزایش خانوارهای تک‌نفره و گسترش پدیده تجرد قطعی می‌شود و ساختار خانواده را دستخوش تغییر می‌کند.

وی افزود: این تغییرها می‌تواند زمینه‌ساز افزایش انزوا و برخی آسیب‌های روانی و اجتماعی شود و به همین دلیل موضوع جمعیت باید فراتر از شاخص آماری مورد توجه قرار گیرد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام کاهش جمعیت جوان را تهدیدی برای رشد اقتصادی دانست و گفت: جمعیت جوان، موتور محرکه اقتصاد، تولید و نوآوری است و کاهش این جمعیت در آینده به کاهش نیروی کار، کاهش مصرف داخلی و در نهایت کاهش ظرفیت رشد اقتصادی پایدار منجر خواهد شد.

وی ادامه داد: آثار کاهش باروری با فاصله زمانی نمایان می‌شود و تصمیم‌هایی که امروز درباره ازدواج، فرزندآوری و حمایت از خانواده گرفته می‌شود بر ساختار جمعیتی و توان اقتصادی استان در سال‌های آینده اثر خواهد گذاشت.

شناسایی چهار هزار و ۲۴ زوج نابارور در ایلام

نیکونهاد گفت: چهار هزار و ۲۴ زوج نابارور در استان شناسایی شده‌اند و خدمات پیشگیری و درمان ناباروری در سه سطح به این زوج‌ها ارائه می‌شود.
وی افزود: خدمات سطح نخست در مراکز بهداشتی، سطح دوم در بیمارستان‌های ارائه‌ دهنده خدمات درمان ناباروری و سطح سوم در بیمارستان‌های تخصصی درمان ناباروری ارائه می‌شود.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام میزان موفقیت روش‌های درمان ناباروری در استان را ۳۰ درصد اعلام کرد و گفت: این میزان بالاتر از میانگین ۲۵ درصدی کشور است.

وی ادامه داد: تقویت خدمات پیشگیری و درمان ناباروری می‌تواند بخشی از موانع فرزندآوری را کاهش دهد، اما مقابله با کاهش باروری نیازمند توجه همزمان به عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر ازدواج و فرزندآوری است.

نیکونهاد گفت: سال گذشته ۸۶ درصد زنانی که در استان زایمان کردند، مراقبت‌های پیش از بارداری را در بخش دولتی و مراکز جامع سلامت دریافت کردند.

وی افزود: مراقبت‌های پیش از بارداری از اقدام‌های مهم برای ارتقای سلامت مادر و نوزاد و شناسایی و کنترل عوامل خطر پیش از بارداری است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام ادامه داد که سال گذشته همچنین ۹۵ درصد مادران باردار استان مراقبت‌های دوران بارداری را بر اساس پروتکل‌های ابلاغی وزارت بهداشت در مراکز جامع سلامت و خانه‌های بهداشت دریافت کردند.

نیکونهاد گفت: توسعه خدمات مراقبتی و پیشگیری و درمان ناباروری در کنار توجه به عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر ازدواج و فرزندآوری، از محورهای مهم در مواجهه با روند کاهش باروری و تحولات جمعیتی استان است.

ایلام کم‌جمعیت‌ترین استان ایران بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵ دارای ۱۲ شهرستان و ۲۷ شهر و ۶۱۷ هزار نفر جمعیت است.

ادامه روند کاهش باروری می‌تواند در سال‌های آینده ترکیب سنی جمعیت، جمعیت فعال و ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی استان را بیش از گذشته تحت تأثیر قرار دهد.