چالش پسماند در زنجان؛ ضرورت توسعه تجهیزات مدرن

به گزارش هیچ یک _  در حالیکه مدیریت هوشمند پسماند یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار در شهرهای مدرن است، وضعیت پسماندهای شهری در زنجان همچنان یک عقب‌ماندگی ساختاری را نشان می دهد.

با افزایش جمعیت شهر و تغییر سبک زندگی شهروندان، حجم پسماند تولیدی به شدت افزایش یافته، اما زیرساخت‌ها و امکانات موجود برای مدیریت این حجم پسماند با نیازها تطابق ندارد.

کارشناسان معتقدند مشکل اصلی نه تنها در کمبود تجهیزات بلکه در نبود یک زنجیره متصل از تفکیک از مبدا تا بازیافت صنعتی نهفته است.

در حال حاضر، بخش بزرگی از زباله‌های زنجان بدون تفکیک در محل دفن قرار می‌گیرند که این امر، چرخه بازگشت مواد به چرخه تولید را در عمل متوقف کرده است.

پیامدهای زیست‌ محیطی و اقتصادی و بطور کلی توسعه‌ نیافتگی این حوزه، پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه داشته است و از طرفی به لحاظ زیست‌محیطی، روش‌های سنتی دفع پسماند، خطر آلودگی آب‌های زیرزمینی و مسائل دیگر را به همراه دارد که سلامت ساکنان شهر را با تهدید مواجه می‌کند.

در حالیکه پسماند می‌تواند منبعی برای تولید انرژی، کودهای آلی و تامین مواد اولیه صنایع بازیافتی باشد، سرمایه‌گذاری نکردن در این بخش، زنجان را از سودآوری حاصل از این پسماندها محروم ساخته است.

همچنین بسیاری از ساکنان از مشاهده تجمع پسماند در برخی نقاط و فقدان شفافیت در فرآیند بازیافت گلایه دارند و مطالبه اصلی شهروندان، حرکت از مدیریت سنتی به سمت مدیریت هوشمند، افزایش نظارت بر مراکز دفن و ایجاد بسترهای مناسب برای مشارکت عمومی در تفکیک زباله است.

قانون فعلی ملاک فعالیتی مدیریت پسماندها

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان با بیان اینکه پسماند از جمله دغدغه های محیط زیستی استان و همشهریان است، گفت: قانون مدیریت پسماند در سال ۱۳۸۳ مصوب شده و مجددا در حال بازبینی است.

سید رضا موسوی مشکینی با بیان اینکه قانون مدیریت پسماند ‌جامع بوده و به ‌مجلس شورای اسلامی پیشنهاد شده است، افزود: امیدواریم به زودی رسیدگی، تصویب و ابلاغ شود ولی هم اکنون ملاک ما درخصوص وضعیت پسماندها قانون فعلی است.

وی با بیان اینکه در استان با دو مقوله پسماند روزانه و صنعتی مواجه هستیم، گفت: پسماندهای روزانه با سازوکارهای تعریف شده به صورت کنترل شده در اراضی سر دهات، مدیریت می شود و نظارت های لازم بر آن صورت می گیرد.

موسوی با بیان اینکه لندفیل پسماندهای شهری زنجان در جنوب غربی زنجان دارای مساحتی حدود ۵۰ هکتار بوده و بیش از ۲۵ سال مورد استفاده قرار می گیرد، افزود: طی سال های گذشته و با پیگیری های محیط زیست، شهرداری زنجان نسبت به ایجاد و نصب باسکول و نگهبانی و ترمیم بخشی از حصار کشی محل اقدام کرده است.

وی با بیان اینکه پسماندهای تولیدی شهر به وسیله نیسان و کامیونت جمع آوری شده و اکثرا به صورت سنتی و روباز به سایت جهت دفن منتقل می شود، گفت: در سال های اخیر شهرداری نسبت به تعبیه سطل های مخصوص جمع آوری پسماند در ورودی خیابان ها و کوچه اقدام کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنجان ادامه داد: طبق آمارها پسماندهای تولیدی شهر زنجان با جمعیت بیش از ۵۰۰ هزار نفر جمعیت به طور میانگین روزانه بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ تن در روز اعلام شده که تغییرات فصلی و شرایط اقلیمی بر میزان پسماند تاثیرگذار است.

لزوم ساماندهی زباله‌گردها در زنجان

رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر زنجان با بیان اینکه مدیریت پسماند تنها به جمع‌آوری زباله محدود نمی‌شود، گفت: در حال حاضر سه پروژه مهم به صورت همزمان در دستور کار سازمان مدیریت پسماند قرار دارد که نخستین آن ساماندهی زباله‌گردان‌ها و جمع‌آوری اصولی پسماند خشک، دومین پروژه احداث خط پردازش پسماند و سومین برنامه نیز احداث لندفیل در سایت دفن «مهتر» است.

داود حسنی افزود: براساس نقشه راه محیط زیستی شهری زنجان اجرای هم‌زمان این سه طرح، چرخه مدیریت پسماند را در زنجان تکمیل خواهد کرد که با بهره‌برداری از این طرح‌ها میزان دفن زباله به شکل قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

وی اظهار داشت: برآوردها نشان می‌دهد با تکمیل این پروژه‌ها بین ۵۰ تا ۶۰ درصد از حجم پسماندی که امروز دفن می‌شود کاهش می یابد و بخش عمده‌ای از زباله‌ها پس از تفکیک و پردازش دوباره وارد چرخه بازیافت می شود.

این عضو شورای اسلامی شهر زنجان ادامه داد: همچنین ساماندهی زباله‌گردها همزمان با اجرای طرح جمع‌آوری پسماند خشک توسط شرکت «به‌روب» انجام خواهد شد که این شرکت در سال‌های گذشته نیز در زنجان فعالیت داشته و پیمانکار جدید، تجربه موفق ساماندهی زباله گردها را در شهرهای قزوین و الوند در کارنامه خود دارد و رضایت مردم و مسئولان آن شهرها را به همراه داشته است.

رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر زنجان با تأکید بر اینکه اجرای این طرح آثار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی متعددی برای شهر خواهد داشت، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مزایای اجرای این طرح حذف صحنه‌های نامناسبی است که امروز در سطح شهر از جمع آوری زباله توسط معتادان، زنان و کودکان مشاهده می شود که سیما و منظر شهر زنجان را مخدوش می کند.

نبود زیرساخت های کافی در بازیافت پسماند در زنجان

رئیس سازمان پسماند شهرداری زنجان نیز با بیان اینکه مدیریت پسماند در بسیاری از استان‌های کشور به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی تبدیل شده است، ادامه داد:این موضوع علاوه بر تهدید سلامت عمومی، موجب آلودگی منابع آب، خاک، جنگل‌ها و کاهش ظرفیت گردشگری شده است.

سحر حدیدیان، مهمترین مسائل و چالش‌های موجود کنونی را افزایش تولید پسماند با رشد جمعیت، توسعه شهرنشینی، افزایش مصرف کالاهای بسته‌بندی‌شده و تغییر سبک زندگی، میزان تولید پسماند شهری، روستایی، صنعتی و پزشکی ذکر کرد.

وی اظهار داشت: این موارد به طور مستمر افزایش یافته است و ظرفیت بسیاری از مراکز دفع و دفن پسماند پاسخگوی حجم تولید نیست.

رئیس سازمان پسماند شهرداری زنجان با اشاره به ضعف در تفکیک از مبدأ و بازیافت، ادامه داد: اگرچه برنامه‌های تفکیک زباله در برخی شهرها و به ویژه زنجان به صورت هوشمند اجرا شده است اما مشارکت عمومی، زیرساخت‌های لازم و ظرفیت صنایع بازیافت هنوز کافی نیست.

وی اظهار داشت: در نتیجه بخش زیادی از مواد قابل بازیافت همراه سایر زباله‌ها دفن می‌شود، از طرفی تخریب محیط‌ زیست و منابع طبیعی به دلیل افزایش سطح زیر دفن پسماند موجب کاهش کیفیت محیط‌زیست، آسیب به تنوع زیستی، مرگ گونه‌های جانوری و کاهش جذابیت گردشگری شده است.

این مسوول اضافه کرد: از طرفی کمبود زیرساخت و منابع مالی موجب شده بسیاری از شهرداری‌ها و دهیاری‌ها با کمبود تجهیزات، ماشین‌آلات، مراکز پردازش، نیروگاه‌های تبدیل پسماند به انرژی و منابع مالی برای اجرای طرح‌های مدیریت پسماند مواجه باشند.

حدیدیان، مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی را توسعه تفکیک پسماند از مبدا و فرهنگ‌سازی عمومی، افزایش ظرفیت بازیافت و استفاده از فناوری‌های نوین مدیریت پسماند، احداث و تکمیل مراکز استاندارد پردازش،تبدیل به کمپوست و نیروگاه‌های تبدیل پسماند به انرژی ذکر کرد.

وی اظهار داشت: ساماندهی محل‌های دفن و کنترل و تصفیه شیرابه، مدیریت اصولی پسماندهای صنعتی و پزشکی و ارتقای آموزش و مشارکت شهروندان برای کاهش تولید پسماند و حفاظت از محیط‌زیست ضروری است.

رئیس سازمان پسماند شهرداری زنجان خاطر نشان کرد: بحران مدیریت پسماند در بسیاری از استان‌های کشور از یک مساله خدمات شهری فراتر رفته و به یک چالش ملی در حوزه سلامت، محیط‌زیست و توسعه پایدار تبدیل شده است.

به گفته وی، حل این معضل مستلزم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، اصلاح الگوی مصرف، توسعه بازیافت، استفاده از فناوری‌های نوین، تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و افزایش مشارکت عمومی است.