ثبت است بر جریده عالم دوام «پرستاران»

گروه جامعه هیچ یک – وقتی شهرها زیر آتش دشمن بود، چراغ امید در بیمارستان‌ها با ایثار و حضور مستمر پرستاران روشن ماند؛ پرستاران با حضور بی‌وقفه در بخش‌های مختلف بیمارستان‌های سراسر کشور، مانع از توقف روند درمان مجروحان جنگ شدند. بسیاری از آنان با شیفت‌های طولانی و بدون بازگشت به خانه، تمام توان خود را برای نجات جان مجروحان به کار گرفتند.

پرستارانی که گاهی از خانواده خود دور بودند، آنان که پاداشی برای این حضور مستمر نگرفتند و حتی پرستارانی که شهید شدند؛ جامعه‌ای که با کلید واژه «ایثار» در نظام سلامت گره خورده‌ اما درد مضاعف جنگ و ترس و وحشت را به جان خرید تا بیماران و مجروحان از دریافت خدمات درمانی باز نمانند.

البته این موضوع مسبوق به سابقه است؛ در دوران هشت ساله دفاع مقدس، پرستاران نقشی حیاتی و ایثارگرانه ایفا کردند. آنها در خط مقدم جبهه‌ها، در شرایطی بسیار سخت و پرمخاطره، با کمبود امکانات و تجهیزات، از مجروحان جنگی پرستاری می‌کردند. فداکاری، شجاعت و از خودگذشتگی این فرشتگان زمینی، در کنار رزمندگان، حماسه‌ای ماندگار خلق کرد. آنها با عشق و تعهد، درد و رنج جانبازان را التیام می‌بخشیدند و در راه حفظ امنیت و استقلال ایران، جان خود را نیز به خطر می‌انداختند. ایثارگری پرستاران در دوران دفاع مقدس، نمادی از عشق به وطن و انسانیت بود که هرگز از حافظه تاریخ پاک نخواهد شد.

در دوران همه‌گیری ویروس کرونا هم پرستاران بار دیگر قهرمانان بی‌ادعای سلامت شدند. آنها با ایثار جان خود، در خط مقدم مبارزه با این ویروس منحوس قرار گرفتند. پرستاران در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، شبانه‌روز برای نجات جان بیماران تلاش کردند، در حالی که خود در معرض خطر جدی ابتلا به بیماری بودند. فداکاری، همدلی و روحیه جهادی آن‌ها، باعث شد تا بسیاری از بیماران از مرگ حتمی نجات یابند. پرستاران در این دوران، فراتر از وظایف شغلی خود، با عشق و انسانیت به یاری بیماران شتافتند و حماسه‌ای دیگر در تاریخ پرستاری ایران رقم زدند.

در جنگ ۱۲ روزه نیز پرستاران همواره در کنار مدافعان سلامت و امنیت حضور داشتند. در هر شرایط بحرانی از تهدیدات نظامی گرفته تا اپیدمی‌های ناگهانی، این قشر فداکار با حفظ آرامش و روحیه ایثارگری، وظیفه خطیر خود را در مراقبت از جان و سلامت مردم به بهترین نحو انجام داده‌اند. حضور آنها در این مواقع، نشان‌دهنده تعهد عمیقشان به ارزش‌های انسانی و مسئولیت‌پذیری در قبال جامعه است، حتی اگر این درگیری‌ها در مقیاس بزرگ نباشند.

در بیمارستان شهید محمدی بندرعباس، با مادری که دو فرزند خود را در حمله دشمن به مدرسه میناب از دست داده بود روبه رو شدم؛ او فرزند دیگرش را به بیمارستان آورده بود و این کودک ۸ ساله می‌گفت که برادر و خواهرش را در حمله دشمن از دست داده و نمی‌خواهد زنده بماند.

همان دقایق اول شروع جنگ تحمیلی سوم بود که مدرسه‌ای در میناب با حمله دشمن مواجه شد؛ اتفاقی دردناک که خاطره‌ها و روایت‌های ناراحت کننده‌ای در جان پرستاران بیمارستان شهید محمدی بندرعباس نشاند.

«ندا سلطانی شاه آبادی» رئیس هیات مدیره نظام پرستاری بندرعباس و سوپروایزر بیمارستان شهید محمدی که ۲۸ سال سابقه کار پرستاری دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار سلامت ایرنا درباره آن لحظات پر التهاب می‌گوید: اکثر مجروحانی که در این مدت به بیمارستان ما منتقل می‌شدند، با سوختگی درصد بالا بودند و صحنه‌های ناگواری را شاهد بودیم. بسیار دردآور بود. بسیاری از پرستاران، هنگام انجام پانسمان مجروحان، بسیار تحت تاثیر قرار گرفته و ناراحت بودند.

وی درباره حمله دشمن به مدرسه میناب اظهار کرد: در روز اول جنگ، تعدادی از کودکان مربوط به حمله دشمن به مدرسه میناب به بیمارستان بندرعباس منتقل شدند؛ مادری دو فرزند خود را در این حادثه از دست داد و فرزند دیگرش را به بیمارستان آورد. این کودک ۸ ساله بی‌تاب بود و گریان می‌گفت که برادر و خواهرش را در حمله دشمن از دست داده و نمی‌خواهد زنده بماند. کودک دیگری در بخش آی سی یو، چند روز بستری بود که بعد از چند روز فوت کرد و به شهادت رسید و برای همه پرستاران، بسیار ناراحت کننده بود.

سلطانی شاه آبادی ادامه داد: در این سال‌ها اتفاقات ناگوار مختلفی مانند جنگ ۱۲ روزه و بحران‌های دیگر مثل کرونا را دیدیم اما در جنگ اخیر، صحنه‌های دردناک زیادی مشاهده کردیم و اکثر پرستاران می‌گفتند که ناراحت کننده‌ترین صحنه‌ها را در این روزها شاهد هستیم.

شهادت دو پرستار در خمین و تداوم خدمت رسانی پرستاران با وجود حملات دشمن

شهید«عاطفه سهرابی» یکی از پرستاران بیمارستان بیمارستان فاطمه زهرا (س) بود که در روز سوم جنگ به شهادت رسید. وقتی او را به بیمارستان آوردند، ابتدا او را نشناختیم، پس از شستن صورتش متوجه شدیم که همکارماست.

یکی از شهرهایی که در ایام جنگ اخیر مدام مورد حمله دشمن قرار می‌گرفت، خمین بود؛ با این حال، پرستاران در بیمارستان فاطمه زهرا (س) شهرستان خمین در حال خدمت رسانی به مجروحان بودند، حتی دو نفر از همکاران این بیمارستان جان خود را در این حمله‌ها از دست دادند.

«نوید میرمعصومی» پرستار بیمارستان فاطمه زهرا (س) خمین در گفت‌وگو با خبرنگار سلامت ایرنا در این زمینه گفت: شهید«عاطفه سهرابی» یکی از پرستاران بیمارستان بیمارستان فاطمه زهرا (س) بود که در روز سوم جنگ به شهادت رسید. این پرستار شهید به همراه خواهرش به یک فروشگاه در مرکز شهر خمین رفته بودند که به واسطه حمله هوایی دشمن به نقطه‌ای در نزدیکی فروشگاه، هر دو نفر به شهادت رسیدند.

وی ادامه داد: وقتی خانم سهرابی را به بیمارستان آوردند، ابتدا او را نشناختیم، پس از شستن صورتش متوجه شدیم که همکار پرستار ما است و همه همکاران بیمارستان بسیار ناراحت شدند. این پرستار شهید، یک پسر ۱۰ ساله هم داشت.

میرمعصومی اضافه کرد: در روز دهم جنگ، «لیلا محمدی» یکی دیگر از پرستاران بیمارستان ما، به همراه ۷ نفر دیگر از اعضای خانواده به واسطه حمله دشمن به روستایی در نزدیکی خمین، به شهادت رسیدند. در همین میان، یک نوزاد ۷ ماهه هم بود که به شهادت رسید و اتفاق بسیار ناگواری برای همه بود.

پرستار بیمارستان فاطمه زهرا (س) خمین ادامه داد: این اتفاقات، تاثیر بسیار زیادی بر روحیه همکاران پرستار داشت اما همچنان پرستاران در محل کار خود حاضر شده و به خدمت‌رسانی مشغول بودند. همسر من هم در همین بیمارستان، پرستار است و هر دو در این ایام مشغول خدمت رسانی به مجروحان و بیماران بودیم. در این ایام، رئیس دانشکده علوم پزشکی و خدمات درمانی خمین نیز هر شب به بیمارستان می‌آمد و به همکاران روحیه می‌داد.

وی افزود: شرایط به‌گونه‌ای بود که همه همکاران پرستار در محل کار خود حاضر بودند و هر اتفاقی که رخ می‌داد، نیروهای پرستار بسیار زودتر از مجروحان به بیمارستان می‌رسیدند تا بیمارستان با کمبود نیرو مواجه نشود. حتی در شیفت‌های دوران جنگ، پرستاری داشتیم که باردار بود یا پرستارانی که نوزاد داشتند و با این حال، در بیمارستان حاضر شده و خدمات رسانی متوقف نمی‌شد.

شب‌های سخت شهرری در ایام جنگ

شهرری نیز از جمله شهرهایی بود که با حمله‌های فراوانی از طرف دشمن مواجه شد و بیمارستان فیروزآبادی در این شهرستان هم یکی از بیمارستان‌هایی بود که مجروحان را به آن‌جا می‌بردند.

«الهه کلهر» سوپروایزر بیمارستان فیروزآبادی شهرری که ۱۹ سال سابقه کاری دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار سلامت ایرنا درباره ایام جنگ اخیر، گفت: ترس و نگرانی بسیار زیادی در وجود همه همکاران در ایام جنگ وجود داشت و به خصوص نزدیک عید نوروز بود و برخی از همکاران برای عید برنامه ریزی کرده بودند؛ برخی وحشت زده شده بودند اما با وجود ترس و وحشت، همه همکاران در این ایام در بیمارستان حاضر شدند و خدمت رسانی ادامه داشت.

سوپروایزر بیمارستان فیروزآبادی شهرری اظهار کرد: حتی پرستاران بازنشسته بیمارستان هم تماس می‌گرفتند و می‌گفتند که اگر به نیرو نیاز است، در بیمارستان حاضر شوند. پرستاران در این ایام پای کار بودند و حتی بسیاری از همکاران، زندگی خود را رها کرده بودند تا خدمت رسانی به مجروحان جنگ متوقف نشود.

وی افزود: در پاویون بیمارستان، برخی از پرستارانی که مسیر دورتری از بیمارستان داشتند را اسکان داده بودند و حتی یکی از پرستاران، ۱۰ روز فرزند خود را ندیده بود اما همچنان مشغول کار بود. از طرفی مسیرها ناامن شده بود و بسیاری از همکاران امکان رفتن به شهر دیگر یا نزد خانواده خود را نداشتند. یک پرستار که در این ایام، دو قلو باردار بود؛ همچنان در بیمارستان حاضر می‌شد و می‌گفت مشکلی ندارم و به کار خود ادامه می‌داد.

آیا مراقبت‌های سلامت روان برای پرستاران ارائه شد؟

سلطانی شاه آبادی در پاسخ به این سوال که آیا مراقبت‌های سلامت روان در این ایام به پرستاران ارائه شد، گفت: روان شناس در بیمارستان حضور داشت و اگر همکاران نیازی به مراجعه داشتند، می‌توانستند مراجعه کنند اما به نظر می‌رسد نیاز بیشتری از این نظر وجود دارد و شاید بهتر است روانشناسان به بخش‌ها مراجعه کرده و با پرستاران گفت‌وگو کنند.

میرمعصومی نیز در پاسخ به این سوال بیان کرد: مرکز مشاوره ویژه‌ای برای این ایام در نظر گرفته شده بود و روانشناس نیز در بیمارستان حضور داشت و در حال حاضر باز هم فراخوان داده شده که اگر همکاران پرستار نیاز به مراجعه به روانشناس دارند، به مرکز مشاوره مراجعه کنند.

پرستاران با قلب خود کار می‌کنند؛ پاداشی در کار نیست

کلهر در پاسخ به همین سوال اظهار کرد: در ایام جنگ، بازدیدهایی از طرف معاونت پرستاری وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی ایران یا معاونت درمان وزارت بهداشت و دانشگاه انجام می‌شد و مسئولان در بیمارستان حاضر می‌شدند اما این‌که بگوییم امتیازی به پرستاران در ایام جنگ داده شد، این طور نیست.

وی ادامه داد: پرستاران با قلب خود کار می‌کنند و در بحران‌های مختلفی مثل کرونا و جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، پاداشی دریافت نکردند. حتی حقوق فروردین ماه را هم در پنجم اردیبهشت دریافت کردند.

حضور پرستاران در حافظه نظام سلامت ثبت شد

پرستاران حاضر در این بیمارستان‌ها می‌گویند آن‌چه در حافظه‌شان ماندگار شده، نه فقط صحنه‌های سخت مجروحیت، بلکه لحظات زنده شدن امید در چشمان بیماران و مجروحان است؛ زمانی که یک عمل جراحی موفق می‌شد، خون‌ریزی متوقف می‌شد یا مجروحی پس از ساعت‌ها بی‌قراری به هوش می‌آمد. آن‌ها تاکید می‌کنند که در ایام جنگ، خدمت‌رسانی به مجروحان حتی برای لحظه‌ای متوقف نشد و حس مسئولیت، وجدان کاری و باور به ارزش جان انسان‌ها، مهم‌ترین عاملی بود که اجازه نداد خستگی، ترس و فشار روانی بر اراده‌شان غلبه کند. این حضور پایدار، امروز در حافظه جمعی به عنوان بخشی از سرمایه اجتماعی نظام سلامت و نمادی از فداکاری کادر پرستاری ثبت شده است.