استعدادهای شغلی پنهان مددجویان بهزیستی

گروه جامعه هیچ یک، مددجو و معلولیت از واژه‌های ” برچسب‌دار” و ” تحمیل شده اجتماعی” هستند که روی توانمندی‌های این اقشار، سایه می‌اندازند، برچسب‌هایی مانند “ناتوان”، ” کم بازده”، ” بار مالی” و از این دست، دیوارهای ذهنی برای برخی کارفرمایان می‌سازند که رغبت آنها را برای به کارگیری مددجویان بهزیستی کم می‌کند اما این تبعیض ذهنی در کارفرمایان حتی می‌تواند به اقتصاد جامعه و استقلال خود مددجویان صدمه بزند چون اینجا پای اشتغال، درآمدزایی و بهره‌وری در میان است.

چشم پوشی از به کارگیری مددجویان بهزیستی در مشاغل مختلف به معنای از بین رفتن عدالت شغلی، نادیده انگاشتن استعدادهای بخش قابل توجهی از مردم و حتی زیان‌های اقتصادی است؛ به ویژه در شرایط اقتصادی فعلی، فشارهای مالی بر خانواده‌های مددجویان دوچندان شده و ایجاد یک فرصت شغلی به معنای تاباندن نور امید به زندگی آنها است.

بسیاری از مددجویان بهزیستی از جمله افراد دارای معلولیت، زنان سرپرست خانوار، معتادان بهبود یافته و حتی فرزندان ترخیص شده از مراکز بهزیستی و سالمندان که گرفتار محدودیت‌هایی هستند، بر این باورند که از جامعه شغلی ایران، کنار گذاشته شده‌اند هرچند که سازمان بهزیستی هرساله مشوق‌های بیمه ای برای پایدارسازی اشتغال مددجویان بهزیستی دارد و ۵۵ درصد جوانان مستقل شده بهزیستی دارای شغل هستند و براساس اطلاعات سامانه ملی “رصد” برای ایجاد اشتغال، سهمیه سازمان بهزیستی ۵۵ هزار نفر بود اما این سازمان در سال گذشته موفق شد برای ۷۲ هزار نفر از زنان سرپرست خانوار و افراد دارای معلولیت شغل ایجاد کند و این رقم ۳۳ درصد رشد نسبت به سهمیه تعیین‌شده را نشان می‌دهد، اما باز هم اشتغال مددجویان بهزیستی به نگاهی ویژه نیاز دارد.

میزان توانایی کار کردن مددجویان چگونه است؟

هرچند مددجویان بهزیستی به ویژه افراد دارای معلولیت بیشتر به واسطه مناسب سازی نبودن محیط کار و کلا شرایط جامعه در اشتغال شانس بالایی ندارند اما ” کم توانی” آنها به معنای ناتوانی نیست و حتی این افراد با تمرکز و دقت بیشتر در انجام کار و وفاداری بالاتر می‌توانند ” کم توانی احتمالی” خود را کاهش دهند، رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی کشور در این باره به بیان مثال‌هایی در توانایی‌های افراد دارای اوتیسم، افراد دارای معلولیت شنوایی، افراد دارای معلولیت جسمی و افراد دارای معلولیت بینایی پرداخت.

آرزو ذکایی‌فر در گفت‌وگو با در پاسخ به میزان توانایی کار کردن مددجویان مانند افراد دارای اوتیسم گفت: اتفاقا این افراد در برخی مشاغل خیلی خوب هستند و دقت بالایی دارند، البته برخی طیف‌های اوتیسم شاید نتوانند در مشاغل گروهی کار کنند اما به طور کلی در گروه معلولین چه افراد دارای اوتیسم – که معلولا در طیف خفیف هستند – و چه سایر معلولان مثلا افراد دارای معلولیت بینایی، شنوایی یا جسمی و حرکتی، هر کدام توانایی خاصی دارند.

وی خاطرنشان کرد: به طور مثال بسیاری از کارفرمایان راغب هستند که افراد دارای معلولیت شنوایی یا ناشنوایان را به کار بگیرند، چون خیلی دقت آنها بالا است و روی کار خود تمرکز دارند و ممکن است در کارگاه تولیدی یا صنعتی، سر و صدای زیادی باشد و این افراد دارای معلولیت شنوایی، برای کار در این محیط‌ها مناسب باشند.

رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی کشور گفت: همچنین افراد دارای معلولیت جسمی می‌توانند در خط تولید به صورت نشسته، کار کنند، به همین دلیل با توجه به نوع واحد تولیدی، صنعتی و خدماتی که بسیاری از واحدها کال سنتر ( مرکز تماس ) هستند و افراد دارای معلولیت بینایی، می‌توانند آنجا خیلی خوب کارآمدی داشته باشند چون افرادی هستند که در آن کار، دقت زیادی دارند و پیگیری آنها خیلی خوب است و مسئولیت پذیری بالایی دارند.

به گفته ذکایی فر، با توجه به اینکه هر کدام از مددجویان بهزیستی، یکی از حس هایشان قوی تر است، کارفرمایان می توانند آنها را در بخش های مختلف به کار بگیرند و اتفاقا کارفرمایان خیلی راغب هستند و تعداد افرادی که برای به کارگیری مددجویان به بهزیستی مراجعه می کنند، کم نیست.

مددجویان بهزیستی ذخیره طلایی نیروی کار

باید باور داشت که مددجویان بهزیستی نه به عنوان “بار اجتماعی” بلکه به عنوان ذخیره طلایی نیروی کار تلقی می‌شوند، انسان‌هایی با تاب‌آوری فولادین، خلاقیت جبرانی و وفاداری بالا که حتی می‌توانند روی تولید ناخالص داخلی (GDP)، تاثیر مثبتی داشته باشد، فقط باید تفکرهای قالبی درباره آنها تغییر کند تا درهای فرصت گشوده شود.

به اعتقاد کارشناسان، توانمندی‌های پنهان مددجویان بهزیستی همچون جواهراتی در عمق اقیانوس، منتظر غواصان -کارفرمایان- شجاع‌ هستند. حس تشدید شده در نابینایان، دقت لیزری ویلچری‌ها و تمرکز باورنکردنی مددجویان ذهنی خفیف، این‌ها سلاح‌های رقابتی بازار کار برای مددجویان بهزیستی به شمار می‌روند.

عدالت شغلی و آگاه سازی کارفرمایان برای به کارگیری مددجویان بهزیستی، کلید رونق اقتصادی است. چشم‌پوشی از استعدادها و مهارت‌های شغلی مددجویان بهزیستی به معنای مستمری بگیر کردن آنها و گرفتار شدن در چرخه وابستگی مالی است. به گفته سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور نتایج پیمایش جامع ملی افراد دارای معلولیت در ایران نشان داد نزدیک به ۱۰ میلیون نفر معادل ۱۱.۵ درصد جمعیت حداقل یک نوع معلولیت دارند که از این تعداد، یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر مستمری ماهانه از سازمان بهزیستی دریافت می‌کنند.

به کارگیری مددجویان از سوی کارفرمایان به مثابه صدقه و لطف نیست بلکه شراکت برد-برد است که به کارفرما سود می‌رساند، استقلال مالی مددجو را در پی دارد و عدالت شغلی را به جامعه بازمی‌گرداند.

رعایت سهمیه سه درصد استخدامی معلولان، برگزاری آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت و در نهایت اجرای کامل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و بهره‌مندی ۵۳ هزار کارفرما از مشوق‌های بیمه‌ای برای به کارگیری مددجویان بهزیستی ، همه و همه افق‌های روشنی هستند که می‌توانند هر روز تعداد بیشتری از مددجویان بهزیستی را وارد بازار کار کنند.

بی شک لازم است که اشتغال مددجویان بهزیستی از حاشیه به مرکز و از برچسب به برند تبدیل شود و سیاستمداران، کارآفرینان و حتی عموم جامعه در این زمینه نقشی بی بدیل دارند.