یک کارشناس ترانزیت بینالمللی گفت: ایجاد کریدور TRIPP در ارمنستان، فرصت تازهای برای ترانزیت ایران ایجاد کرده و این موضوع اهمیت نقش ایران در معادله ترانزیتی منطقه را بار دیگر بازتاب میکند.
محمدمهدی کریمی قهی، کارشناس ترانزیت بینالمللی در گفتگو با هیچ یک با اشاره به توافق اخیر ارمنستان و ایالات متحده برای ایجاد کریدور حملونقلی «TRIPP» در جنوب ارمنستان، گفت: این توافق معادلات ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی را وارد مرحلهای تازه کرده است و همزمان پرسش مهمی درباره عبور کالاهای ایرانی از مسیرهای جدید مطرح میکند.
وی افزود: ارمنستان و ایالات متحده در چارچوب این توافق، ایجاد یک مسیر حملونقل چندوجهی ریلی و جادهای به نام «کریدور ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» یا TRIPP Corridor را اعلام کردند. پروژهای که چارچوب اجرایی آن در ۱۳ ژانویه (۲۳ دی) در واشنگتن معرفی شد و بخشی از یک کریدور بزرگتر از بنادر دریای خزر آذربایجان تا ترکیه و اروپا است.
این کارشناس ترانزیت ادامه داد: کریدور TRIPP به طول حدود ۴۲ کیلومتر از منطقه سیونیک جنوبی ارمنستان عبور میکند و مسیر یک خطآهن متروکه دوران شوروی را احیا خواهد کرد. این مسیر، همان کریدور زنگزور است که اتصال شرق به خطوط ریلی آذربایجان و غرب به شبکه ریلی نخجوان را فراهم میکند و در نهایت، گذرگاهی پیوسته از آسیای مرکزی تا اروپا ایجاد خواهد شد.
کریمی قهی یادآور شد: توسعه خطآهن نخجوان – ترکیه نیز این مسیر را تکمیل میکند. در شمال غرب کشور، خط ریلی جلفا – نخجوان به خطوط ریلی آذربایجان و سپس روسیه متصل است و تنها به چند کیلومتر بازسازی نیاز دارد. پیش از انقلاب، این خط سالانه میزبان عبور ۴ میلیون تن کالا بود و نقش کلیدی در ترانزیت ایران داشت.
وی با اشاره به پیامدهای ژئوپلیتیکی کریدور TRIPP گفت: این پروژه بیش از آنکه صرفاً یک زیرساخت ریلی باشد، تلاشی برای بازتعریف مسیرهای ترانزیتی منطقه است. محور شرق – غرب مورد حمایت آمریکا را تقویت میکند و مسیرهای سنتی شمال – جنوب که تحت نفوذ روسیه و ایران بودند را دور میزند. در این میان، روسیه یکی از بازندگان اصلی این تحول خواهد بود.
این کارشناس ترانزیت بیان کرد: بر اساس اعلام مقامات، ارمنستان حاکمیت کامل خود بر کریدور TRIPP را حفظ خواهد کرد و تمامی اختیارات قانونی، امنیتی، گمرکی و مرزی در اختیار ایروان است. بهرهبرداری و توسعه این مسیر به شرکتی با نام TRIPP واگذار شده که ۷۴ درصد سهام آن متعلق به ایالات متحده و ۲۶ درصد به ارمنستان است و امتیاز انحصاری ۴۹ ساله با امکان تمدید دارد.
وی با اشاره به اظهارنظر رئیسجمهور آذربایجان گفت: الهام علیاف اعلام کرده که با اجرای این طرح، ارمنستان از طریق نخجوان به راهآهن ایران و از طریق آذربایجان به راهآهن روسیه متصل خواهد شد، این موضوع اهمیت نقش ایران در معادله ترانزیتی منطقه را بار دیگر نشان میدهد.
کریمیقهی در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، مطالبه اصلی ایران روشن است که اگر انسداد لجستیکی میان ارمنستان و آذربایجان شکسته شود، این گشایش نباید صرفاً در خدمت مسیرهای مورد حمایت غرب باشد. باز شدن گذرگاه باید امکان عبور کالاهای ایرانی و اتصال مؤثر ایران به روسیه و کریدورهای شرق – غرب را نیز فراهم کند، در غیر این صورت توازن ترانزیتی منطقه به ضرر تهران تغییر خواهد کرد.
