سال گذشته میلادی با اخراجهای گسترده ناشی از توسعه هوش مصنوعی همراه بود و حالا رهبران تاثیرگذار و مقامات ارشد شرکتها و نهادهای بینالمللی هشدار میدهند که انتظار میرود در سال ۲۰۲۶ نگرانی و اضطراب درباره این فناوری به شدت افزایش یابد.
به گزارش هیچ یک از سیانبیسی، کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، دیروز در پرمخاطبترین کنفرانس «مجمع جهانی اقتصاد» در داووس سوئیس در گفتوگو با این شبکه تلویزیونی گفت که هوش مصنوعی «مولفهای مهم برای رشد اقتصادی» است.
وی در توضیح اضافه کرد: ما ظرفیت افزایش ۰.۸ درصدی رشد را در سالهای آینده میبینیم، اما این فناوری همچون یک سونامی بازار کار را تحتالشعاع قرار میدهد و اکثر کشورها و کسبوکارها برای آن آماده نیستند.
جورجیوا افزود: چاره چیست؟ آنها(کشورها و شرکتها) باید چه کاری انجام دهند؟ بایستی به مهارتهای جدیدی که هماکنون ضروری هستند، فکر کنند و اینکه چگونه میخواهند این مهارتهای جدید را کسب کنند.
طبق دادههای دسامبر شرکت مشاورهای «Challenger, Gray & Christmas»، هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵، عامل اصلی در تعدیل و اخراج حدود ۵۵ هزار نفر در آمریکا شناخته شده است. شرکتهای بزرگ، هوش مصنوعی را بهعنوان یکی از دلایل اخراج کارکنان ذکر کردهاند.
شرکت آمازون پارسال اعلام کرد که ۱۵ هزار شغل را کاهش داده و این در حالی است که مارک بِنیوف، مدیرعامل شرکت نرمافزاری Salesforce، گفت که چهار هزار نفر از کارکنان پشتیبانی مشتری این شرکت به این دلیل که هوش مصنوعی ۵۰ درصد کارها را انجام میدهد، اخراج شدهاند.
از جمله سایر شرکتهایی که در فرآیند بازسازی خود به هوش مصنوعی اشاره کردهاند، میتوان به شرکت مشاوره فناوری Accenture و شرکت هواپیمایی لوفتهانزا هستند.
طبق یافتههای اولیه گزارش «روندهای استعداد جهانی ۲۰۲۶» شرکت مشاورهای «Mercer» با نظرسنجی از ۱۲ هزار نفر در سراسر جهان، «احساسات کارکنان نسبت به هوش مصنوعی در حال تغییر است، زیرا اخراجهای ناشی از هوش مصنوعی همچنان تیتر نخست رسانههاست. در واقع، میزان نگرانی کارکنان نسبت به از دست دادن شغل بهدلیل هوش مصنوعی از ۲۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۴۰ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است.»
تحقیقات این شرکت نشان میدهد که ۶۲ درصد از کارمندان احساس میکنند که روسا و مقامات ارشد، تاثیر عاطفی و روانی هوش مصنوعی را دستکم میگیرند.
تحلیلگران دویچهبانک امروز در یادداشتی نوشتند: نگرانیها درباره هوش مصنوعی از یک همهمه ضعیف به غرشی بلند در سال جاری تبدیل خواهد شد. این موضوع در دعاوی قضائی و پروندههای حقوقی در زمینههایی همچون کپیرایت، حریم خصوصی، مکان مراکز داده و همچنین حفاظت از جوانان در برابر چتباتهایی(ربات دستیار) که تشویق به آسیب رساندن به خود میکنند، منعکس خواهد شد.
یادداشت مذکور به مطالعهای دانشگاه استنفورد در نوامبر ۲۰۲۵ اشاره میکند که از کاهش نسبی ۱۶ درصدی در اشتغال فارغالتحصیلان در مشاغلی که در معرض هوش مصنوعی هستند حکایت دارد، در حالی که مشاغل برای کارکنان مجرب از زمان راهاندازی چتجیپیتی(ChatGPT) در نوامبر ۲۰۲۲ ثابت مانده است.
تحلیلگران میگویند که «نگرانیها درباره از دست رفتن مشاغل نیز بسیار بیشتر خواهد شد» اما یادآور شدند که مطالعه دانشگاه استنفورد «مبهم و پر سر و صدا» بوده است.
شرکتها باید مهارت کارکنان خود را تقویت کنند
تحلیلگران دویچهبانک گفتهاند «نباید به شرکتهایی که بیشتر اخراجها و کاهش مشاغل خود را به هوش مصنوعی نسبت میدهند، اعتماد ۱۰۰درصدی داشت زیرا در سال ۲۰۲۶، «بهانهسازی هوش مصنوعی برای تعدیل نیرو» ویژگی مهمی خواهد بود.
در واقع، طبق برخی مطالعات تاثیر هوش مصنوعی بر بازار کار تاکنون اندک بوده است. گزارش دانشگاه ییل در اکتبر نشان داد که هوش مصنوعی هنوز باعث از دست دادن گسترده مشاغل نشده است. این گزارش دادههای بازار کار آمریکا از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را تحلیل کرده و دریافته که سهم کارکنان در مشاغل مختلف از زمان معرفی ChatGPT تغییر چندانی نکرده است.
ساندر وانت نوردِنده، مدیرعامل شرکت «رندستاد/Randstad»، بزرگترین شرکت کاریابی و تامین نیروی انسانی در جهان، به سیانبیسی گفت که در برجستهسازی نقش هوش مصنوعی در کاهش مشاغل و تعدیلها، اغراق شده است.
وی گفت: استدلال من این است که دلیل آن ۵۰ هزار شغل ازدسترفته، هوش مصنوعی نبوده است، بلکه از عدم قطعیت کلی در بازار نشات میگیرند. هنوز زود است که اینها را به هوش مصنوعی ربط بدهیم. ۲۰۲۶ سال تطبیق بزرگ است؛ سالی که افراد و رهبران تیمها باید شروع به فکر کردن درباره نحوه ادغام هوش مصنوعی و تحصیل بهرهوری کنند. من هوش مصنوعی را فرصتی بزرگ برای صنعتمان میبینم تا کار بهتری برای استعدادها انجام دهد. تماس و ارتباط با استعداد، ارزیابی استعداد، جذب استعداد. بسیاری از این فعالیتها را میتوان با هوش مصنوعی انجام داد.
گزارش «Mercer» همچنین نشان داد که ۹۷ درصد از سرمایهگذاران گفتند «تصمیمات سرمایهگذاری در شرکتهایی که نتوانند به طور اصولی کارکنان خود را در زمینه هوش مصنوعی مهارتآموزی کنند و آنها را به آینده سوق دهند، ناخوشایند خواهد بود.»
بیش از سه-چهارم سرمایهگذاران بر این باورند که احتمال بیشتری دارد که در شرکتهایی سرمایهگذاری کنند که به کارکنان خود آموزش هوش مصنوعی میدهند.
راوین جسوتاسان، کارشناس ارشد شرکت Mercer دراینباره گفت: ما از چند سال پیش و حتی سال گذشته، به جایی رسیدیم که همه در گزارشهای سالانه فقط کلمه «هوش مصنوعی» را میگنجاندند؛ در واقع، اگر این کلمه را در گزارش جا میدادید، بلافاصله رشد داشتید.
وی ادامه داد: اما حالا شما پدیده معکوسی مواجه هستید و مردم به نوعی «با شنیدن کلمه هوش مصنوعی»، سر به بیابان میگذارند. فکر میکنم آنچه که بعد از این خواهید دید، این است که سرمایهگذاران خواهند گفت «چطور نیروی کارتان را با هوش مصنوعی ادغام کردهاید؟ چگونه نیروی کارتان را همراه میکنید؟»
این کارشناس حوزه «کار در آینده» تاکید کرد: سرمایهگذاران میگویند قصد دارند بهطور فعال در شرکتهایی سرمایهگذاری کنند یا از سرمایهگذاری در آنها خارج شوند که به ترکیب بهینه انسان و ماشین دست نیافتهاند زیرا معتقدند ارتقای مهارت کارکنان برای «حفظ عملکرد اقتصادی سازمان» حیاتی است.
