پرونده نمایش «برای هانا» با هشت اجرا در هشتمین روز چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر بسته شد و آثاری همچون «سگک»، «ققنوس» و «قابهای خالی» با مضامین ملی میهنی به روی صحنه رفتند.
به گزارش هیچ یک _ هشتمین روز چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر پنجشنبه (نهم بهمن ماه) با اجرای آثاری در بخشهای صحنهای، دیگرگونههای اجرایی، خیابانی و فراگیر با مضامین مختلف میزبان مخاطبان در مجموعه تئاتر شهر، تماشاخانههای سنگلج، ایرانشهر، تالار حافظ، حوزه هنری، پهنه فرهنگی هنری رودکی و محوطه کتابخانه پارک شهر بود.
پایان نمایش «برای هانا»
نمایش «برای هانا» اثری از گروه «هنر مقدس» به نویسندگی و کارگردانی مریم شعبانی ویژه بانوان از نخستین روز چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر در بخش «ایران من» در تالار اندیشه حوزه هنری به روی صحنه رفته بود که در هشتمین روز این جشنواره، به اجراهای خود پایان داد. «برای هانا» نخستین نمایشی بود که در سالهای اخیر ویژه بانوان به روی صحنه رفت.
این نمایش به تهیهکنندگی امیرحسین شفیعی، پیش از جشنواره تئاتر فجر، اجراهای خود را از سوم دی ماه در تالار اندیشه حوزه هنری آغاز کرده بود که همزمان با این جشنواره نیز روی صحنه رفت. «برای هانا» با نگاهی سوررئال و برگرفته از روایتهای واقعی زنان مقاومت در کشورهای مختلف، روایتی نمادین و فرازمانی از امید و ایستادگی زنان در دل جنگ و ویرانی ارائه کرد.
در خلاصه داستان «برای هانا» آمده بود: «هِدیل دختری است از سواحل دریای مدیترانه که در دل جنگهای پی در پی، حیران مرگ و زندگی مانده. روح هِدیل در عالمی فرازمینی با زنانی از سرزمینهای خاورمیانه روبهرو میشود و زندگی شجاعانه و قدرتمندانه آن زنان، مسیر زندگی هِدیل و دخترش را به طرز عجیبی تغییر میدهد.»
شیوا خسرو مهر، مرجان آقانوری، آرام یوسفینیا، فائزه سودانی، فاطمه مرادی، ریحانه رؤیت، عطیه عبدی مطلق از بازیگران این نمایش بودند.
مریم شعبانی نویسنده و کارگردان نمایش «برای هانا» درباره این اثر گفت: سوژههای گروه «هنر مقدس» برای نمایش، یافتن زنانی از دل تاریخ است که داستانهایی شنیدنی برای روایت کردن دارند اما تاکنون کمتر به سراغشان رفتهایم. «برای هانا»، در پی یافتن همین سوژههای تاریخی بود که پنج زن انتخاب شدند؛ زنی از ایران (مرضیه دباغ)، دو زن از عراق (بنتالهدی صدر وامجعفر)، زنی از لبنان (غاده چمران) و زنی از فلسطین (مادلین) که جوان ماهیگیری است.
وی افزود: در این نمایش زنانه، ضدقهرمان انتخاب شده هم زنی به نام گلدامایر است که نخستوزیر سابق اسرائیل بوده است. در تحقیقات اولیه این نمایش و سوژهیابی برای اجرا، بیش از ۱۵۰ شخصیت مؤثر در جریان مقاومت بینالملل یافت شد. پس از آن، به سراغ گزینش و انتخاب از میان این ۱۵۰ نفر رفتیم. انتخابی سخت که ملاکش روایتمندی و دراماتیک بودن آن روایتها بود. علاوه بر اینها، چگونگی ربطدادن شخصیتها و داستانها به یکدیگر از جمله سختیهای پیشروی تیم پژوهش بود که ۶ ماه به طول انجامید.
شعبانی بیان کرد: به جز این زنان، زنی به نام هدیل هم جریانبخش این نمایش بود؛ زنی با شخصیتی خیالین که نماد مقاومت بود، به همراه هانا دخترش که نجاتیافته از آتش است، پیوندی داستانی با اسطوره و آتشی که گلستان شد، دارد و همین پیوند اسطورهای، هانا را به نماد سرانجام مقاومت، یعنی پیروزی تبدیل کرده است.
نویسنده و کارگردان «برای هانا» بیان کرد: مقاومت و مبارزه، هر دو برای آزادی و رهایی از ظلم هستند و این نقطه مشترک همه مبارزات است. هر یک از این زنان، در وضعیتی از خفقان و استبداد بودند و تلاش کردند بر علیه آن استبداد حرکت کنند؛ یکی با شعر، یکی با اسلحه، یکی با تدریس، یکی با مادرانگی و دیگری با عشق. معتقدم زمانی که جامعه دچار بحران میشود، این زن است که میتواند سرزمین را به آرامش برساند، زن است که میتواند نجاتبخش باشد. او با مهر خود، با تدبیر و تلاش و تربیت نسل، مولد امید است و این نقطه مشترک تمام زنان مقاومت و تمام زنان مبارز بوده و است.
«سگک»؛ روایت شاهرخ ضرغام
نمایش «سگک» از یزد به نویسندگی کهبد تاراج و کارگردانی مجتبی لالهزاری برگزیده جشنواره تئاتر استان و در بخش «مسابقه ایران» امروز در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر به روی صحنه رفت.
این نمایش تولید بنیاد شهید و امور ایثارگران، داستان زندگی شاهرخ ضرغام و سیر تحول او از زمان انقلاب تا دفاع مقدس را روایت کرد؛ شهیدی که قبل از انقلاب در کاباره کارون به عنوان بادیگارد مشغول به فعالیت بود و پس از انقلاب در جنگ ایران و عراق به شهادت رسید.
مجتبی لالهزاری کارگردان نمایش «سگک» بیان کرد: این نمایش داستان مادر، عشق و وطن شهیدشاهرخ ضرغام است. علاقهمندم بر روی متون و شخصیتهای ایرانی همچون شهید ضرغام کار کنم.
لالهزاری با تاکید بر غنای فرهنگ ملی ایرانی افزود: دغدغه اولیه هر هنرمند باید دغدغه مردم باشد، اینکه آنها با چه چیزی ارتباط برقرار میکنند. به نظرم «هملت»، «اتللو» نیز وامدار «شاهنامه» فردوسی هستند ما ما چقدر به این کتاب برجسته و دراماتیک ایرانی توجه داریم. ما عاشق نمایشنامههای خارجی هستیم که مخاطب با آنها ارتباط برقرار نمیکند. در حالیکه اینقدر در ایران موضوع و درونمایه برای تولید اثر هست که به واسطه اجرای آنها تئاتر با رشد چندبرابری مخاطب روبهرو خواهد شد.
«چیپست»؛ روایتی از تقابل انسان با هوش مصنوعی
همچنین در هشتمین روز چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر، «چیپست» از آبادان به نویسندگی و کارگردانی شهرام پورعسکر و علی عباسیه برگزیده جشنواره تئاتر استان و در بخش «مسابقه ایران» در تالار قشقایی مجموعه تئاتر شهر اجرا شد.
نمایش «چیپست» در قالب کمدی ابزورد، روایتی از زمان آینده و تقابل انسان با هوش مصنوعی بود که در این تقابل، شاهد سلطه هوش مصنوعی بر کره خاکی هستیم.
شهرام پورعسکر درباره این نمایش گفت: من و علی عباسیه از سال ۱۳۹۵ گروهی با نام «دیگر» را تاسیس کردیم و «چیپست» هشتمین تجربه نویسندگی و کارگردانی ما است. در گذر این سالها همدیگر را شناختیم. زبان مشترک و راه به نتیجه رسیدن باهم را یافتیم. طبیعی است که اگر دو تفکر متفاوت پشت کار باشد، خیلی مواقع اختلاف نظرهایی هست اما همیشه با گفتوگو و تحلیل آنچه درستتر هست را انتخاب میکنیم. خرد بین ما حکومت میکند.
وی افزود: نمایش «چیپست» تنها نماینده استان خوزستان در بخش تئاتر صحنهای و مسابقه ایران چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر است. این اتفاق بعد از سالها برای تئاتر آبادان افتاده است و خوشحال هستیم که این مسیر سخت را طی کردیم.
پورعسکر، تئاتر را محلی برای گفتوگو، چالش و پرسش دانست و گفت: یکی از دلایل حضور ما در جشنواره تاکید بر روشن ماندن چراغ تئاتر است. اگر تئاتر در هر جامعهای از بین برود قطعا، گفتوگو، پرسش و اعتراض هم از بین خواهد رفت. ما با شرایط سختی برای حضور در جشنواره روبهرو هستیم. فارغ از مسیر طولانی و امکانات ضعیفی که در شهرستان برای تئاتر هست، نمایش را به اجرا رساندیم.
نمایشهای «دایره» به نویسندگی و کارگردانی پرستو محافظتکار در بخش «دیگرگونهها اجرایی» در کارگاه نمایش مجموعه تئاتر شهر، «همدردی بدنی…» از خمین به نویسندگی و کارگردانی رامین علیزاده در بخش «دیگرگونهها اجرایی» در تالار دکتر ناظرزاده کرمانی و «گداز» از میناب به نویسندگی رضا گشتاسب و کارگردانی حسین اصیلی در تالار استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر به روی صحنه رفتند.
در بخش فراگیر نیز نمایش خیابانی «هشت سین» از استان اصفهان، شهرضا به نویسندگی سیدمحمد یوسف علی زارعی و کارگردانی سیدمحمد یوسف علی زارعی و مژگان جوهری در محوطه کتابخانه پارک شهر اجرا شد.
نمایشهای «آلبوم» از خراسان شمالی، شیروان به نویسندگی عباس ظاهری و کارگردانی علی ساعتی و «اگر ستاره بودم» از کرمان به نویسندگی رقیه فاریابی و مهدیه فخاریپور با کارگردانی رقیه فاریابی در تماشاخانه سنگلج، نمایش خیابانی «گوش پنبهایها» از اصفهان به نویسندگی حسن مقصودی و کارگردانی علی حاجی حیدری در پهنه رودکی، «مارپله» از زنجان به نویسندگی علیرضا فریدراد و کارگردانی الهام مسلمیون و «ماهرخ» از استان آذربایجان غربی، نقده به نویسندگی احسان روحی و کارگردانی مژگان گلدوست در تالار حافظ در بخش «فراگیر» به روی صحنه رفتند.
تداوم آثار ملی میهنی در نمایشهای خیابانی
در بخش خیابانی نیز نمایشهای «ققنوس» از کرمانشاه به نویسندگی مرتضی اسدی مرام و حسین نادری و کارگردانی حسین نادری، «ایراندخت» از اصفهان به نویسندگی مصطفی کولیوندی و کارگردانی آدینه رحیمنژاد تولید بنیاد شهید و امور ایثارگران، «قابهای خالی» از میناب به نویسندگی و کارگردانی حسن سبحانی مینابی محصول حوزه هنری و «تقاطع سلوک» از مشهد به نویسندگی احسان دلدار و کارگردانی علی روحی با مضامین ملی میهنی در پهنه فرهنگی هنری رودکی، مقابل تالار وحدت اجرا شدند.
حسین نادری کارگردان نمایش خیابانی «ققنوس» درباره شکلگیری ایده نمایش گفت: «ققنوس» برگرفته از یک تصویر واقعی است. طرح اولیه این اثر از عکسی در دوران جنگ ۱۲روزه شکل گرفت؛ عکسی از یک تاکسی که راننده آن روی شیشه عقب نوشته بود به دلیل حملات و قطعی اینترنت، مسافران را به صورت رایگان جابهجا میکند.
وی افزود: همین تصویر تبدیل به ایده اصلی داستان ما شد و سعی کردیم آن را بسط بدهیم. در نمایش روایت میکنیم که در آن جنگ ۱۲روزه چه اتفاقاتی برای این تاکسی رخ میدهد و چگونه این وسیله و رانندهاش دچار تحول میشوند.
نادری درباره همدلی جمعی در نمایش بیان کرد: تاکسی در طول مسیر، مسافرانی را سوار میکند و به مقصد میرساند که هر کدام به نوعی نماینده بخشی از جامعه ایران هستند. این افراد در آن روزها، هر یک به اندازه توان و شغلی که دارند، به مردم خدمت میکنند و در حفاظت از ایران نقش دارند؛ داستان نمایش «ققنوس» درباره همین همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی است.
این کارگردان درباره عوامل و ساختار نمایش «ققنوس» اظهارداشت: این نمایش با چهار بازیگر از استان کرمانشاه اجرا میشود. نویسندگی اثر به صورت مشترک توسط من و مرتضی اسدیمرام انجام شده و کارگردانی آن نیز بر عهده خودم است.
چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر با شعار «تئاتر، همبستگی و امید» به دبیری سیدوحید فخرموسوی ۲۷ دی با حضور جمعی از مدیران فرهنگی و هنری در تالار فرهنگ و هنر شهر کرمان افتتاح شد. در این آیین برگزیدگان بخشهای مسابقه عکس، پوستر، پژوهش، نمایشنامهنویسی و رادیوتئاتر معرفی و تجلیل شدند.
چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر دوم تا ۱۱ بهمن ماه در تهران برگزار میشود و اختتامیه این رویداد ۱۲ بهمن ماه در تالار وحدت برگزار خواهد شد.
