کاهش تولید خودروهای مونتاژی مربوط به تأمین ارز است نه تعرفه ۲۵ درصدی آمریکا
بر اساس آمار رسمی انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان استان تهران، سهم خودروسازان مونتاژی از کل تولید خودرو از ابتدای سالجاری تا پایان آذر ۱۴۰۴، به ۱۷.۳ درصد کاهشیافته است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که ۲۱ درصد بود، حاکی از افت ۳.۷ درصدی است. این اتفاق در حالی رخ میدهد که اخیراً دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، با وضع قانونی جدید شرایط را برای تجارت بینالمللی سختتر کرده است. ترامپ اعلام کرده است هر کشوری که با ایران تجارت و مبادله اقتصادی داشته باشد، برای هرگونه دادوستد با آمریکا، ملزم به پرداخت تعرفه ۲۵ درصدی خواهد بود. حال در پی این تحولات، این پرسش مطرح میشود که آیا با توجه به این قانون جدید، شرکای چینی بازار خودروی ایران را ترک خواهند کرد؟
بازار خودروی ایران
برای چینیها سودآور است
سید جواد حسینیکیا، نایبرئیس کمیسیون صنایع مجلس البته این احتمال را بعید میداند و به «ایران» میگوید: «بعید است چینیها و برخی کشورهای دیگر بهراحتی بازارهای جذابی را که در ایران دارند از دست بدهند. بنابراین، تهدید کشورهای دیگر تا وقتی که تجارت با ایران سودآور است بیهوده است، چون چین هیچوقت بازار جذاب خودروی ایران را رها نمیکند.»
کارشناسان میگویند، با توجه به سابقه برخورد ایران با تحریمها و یافتن راههای جدید بیاثر کردن آنها به نظر میرسد که بازهم راهکار جدیدی در این زمینه پیدا خواهد شد. حسینیکیا با اشاره به سابقه ایران در برابر تحمل فشار تحریمها میگوید: «ما همین حالا هم تحریم هستیم و راههای مالی برایمان بسته هستند. همانطور که برای بیاثر تحریمها راههای زیادی پیدا کردیم برای این موضوع هم قطعاً راهکاری پیدا خواهد شد.» نایبرئیس کمیسیون صنایع مجلس با تأکید بر ضرورت حمایت از مونتاژکاران در کشور، میگوید: «یکی از اقداماتی که مجلس برای حمایت از خودروسازان مونتاژی انجام داده است، پیشنهاد کاهش ۵ درصدی تعرفه آنها در لایحه بودجه ۱۴۰۵ است. نمایندگان پیشنهاد دادند به خاطر نقش خودروسازان مونتاژی در ایجاد اشتغال، تعرفه واردات قطعات آنها ۵ درصد کمتر از واردات خودروهای کامل باشد که اکثریت نمایندگان با این موضوع موافق هستند. بنابراین اگر نهادهای دیگر هم همکاری کنند با این اتفاق از مونتاژیها حمایت خواهد شد.»
کاهش تولید مونتاژیها موقتی است
هرچند برخی کاهش آمار مونتاژ را به خروج احتمالی چینیها از بازار خودرو نسبت میدهند، اما این موضوع دلایل متعددی میتواند داشته باشد که مهمترین آن تأمین ارز است. محمد رستمی، سخنگوی کمیسیون صنایع مجلس در گفتوگو با «ایران» به مشکل تأمین ارز مونتاژکاران اشاره میکند و میگوید: «نوسانات قیمت ارز باعث شد تا آمار مونتاژیها کاهش پیدا کند، اما امیدواریم که با عرضه ارز در تالار دوم مشکلات ارزی بهبود پیدا کند و مونتاژکاران هم بتوانند به کار خود برسند. بنابراین، این کاهش آمار موقتی است و بلندمدت نیست.»
رستمی حمایت از مونتاژکاران را به نفع صنعت خودرو میداند و تأکید میکند: «حمایت از تولید داخلی در صدر اولویتهای مجلس قرار دارد، اما مونتاژ و واردات نیز برای حفظ پویایی بازار ضروری است. بنابراین، اولویت مجلس حمایت از خودروسازان داخلی و بعد مونتاژیها و بعد خودروهای وارداتی است. در همین زمینه، پیشنهاد کاهش ۵ درصدی تعرفه واردات قطعات مونتاژ در مجلس مطرح شده که به خاطر حمایت از این صنعت و اشتغال صورت گرفت. با افزایش مونتاژ میتوانیم به سمت ساخت تولید این خودروها در داخل برویم.»
یک امتحان مهم
برای شرکای شرقی ایران
تهدید تعرفهای ترامپ، نه یک شوک اقتصادی بلکه یک امتحان مهم برای استراتژی بلندمدت شرکای شرقی ایران است. اینکه با وجود چنین تهدیداتی همچنان به این شراکت ادامه میدهند یا میدان را خالی میکنند؟ هرچند رضا سپهوند، نماینده مجلس شورای اسلامی نیز در گفتوگو با «ایران» معتقد است، «تصمیمگیری نهایی در پکن بر اساس تراز سود و زیان صورت خواهد گرفت و ابزارهای بیتأثیر کردن تحریم، همچنان کارایی خود را حفظ خواهند کرد.» او در این باره تأکید میکند: «خودروسازان چینی باید بررسی کنند که با تعرفه ۲۵ درصدی آیا حضورشان در بازار خودروی ایران، همچنان سودمند است یا خیر؟ هرچند که قطعاً سودآور است و برای بیاثر کردن تحریم جدید، روشهای زیادی وجود دارد. برای مثال، چینیها حتی میتوانند خطوط تولید خود را به ایران منتقل کنند. بنابراین، مهم این است که آنها انگیزه تجارت با ایران را داشته باشند یا نه.» در پایان باید به این موضوع مهم اشاره کرد که بررسی سالیان حضور چینیها در بازار خودروی ایران نشاندهنده این موضوع است که اگر این بازار برایشان فاقد اهمیت و ارزش بود تلاشهای صدچندان برای باقی ماندن در این بازار را ادامه نمیدانند. از سال 97 که آمریکا تحریمها را مجدد علیه ایران فعال کرد و بسیاری از خودروسازان خارجی مانند فرانسویها و کرهایها، ناجوانمردانه بازار ایران را ترک کردند چینیها در این بازار باقی مانده و محصولاتشان را گسترش دادند، پس بازار خودروی ایران برای اهالی خاور دور همچنان دارای ارزش است.
