مدیرکل مرکز درمان ناباروری ابنسینا جهاددانشگاهی گفت: تعیین جنسیت در این مرکز برای جلوگیری از تولد نوزادان مبتلا به بیماریهای وابسته به جنس و بر اساس نظر کلینیک ژنتیک انجام میشود؛ البته در شرایط خاصی برای سایر متقاضیان نیز صورت میگیرد.
فرهاد یغمایی در گفتوگو با هیچ یک، با بیان اینکه پژوهشگاه رویان و پژوهشگاه ابنسینا هر دو از مراکز تخصصی درمانی وابسته به جهاد دانشگاهی هستند، اظهار کرد: بنیان و رسالت اولیه هر دو مجموعه بر موضوع ناباروری و مقابله با آن در جامعه شکل گرفته است، اما هر یک در حوزههایی بهصورت تخصصیتر فعالیت میکنند.
تفکیک مأموریتهای تخصصی پژوهشگاه رویان و ابنسینا
وی با اشاره به اینکه برخی حوزهها بهطور تخصصی در پژوهشگاه رویان دنبال میشود، افزود: برای مثال، پژوهشگاه رویان تمرکز اصلی خود را بر سلولهای بنیادی و سلولهای بند ناف قرار داده است، در حالی که این حوزهها در مرکز ابنسینا دنبال نمیشود. در مقابل، برخی موضوعات مانند بیماریهای مرتبط با آندومتر در پژوهشگاه ابنسینا بهطور جدی پیگیری میشود و در پژوهشگاه رویان فعالیت گستردهای در این زمینه وجود ندارد.
این مقام مسئول با تشبیه ساختار مراکز درمانی به نظام بیمارستانی وزارت بهداشت، بیان کرد: همانگونه که بیمارستانها ممکن است همپوشانیهایی در خدمات داشته باشند؛ اما در برخی بخشها تخصصیتر عمل میکنند، پژوهشگاههای رویان و ابنسینا نیز با وجود هدف مشترک، مأموریتهای تخصصی متفاوتی دارند.
ارائه خدمات کامل درمان ناباروری از صفر تا صد در پژوهشگاه ابنسینا
یغمایی با بیان اینکه تمامی خدمات مورد نیاز زوجهای نابارور از مرحله بررسی تا تشخیص و درمان در مرکز ابنسینا ارائه میشود، گفت: درمان ناباروری نیازمند تخصصهای متنوع پزشکی و آزمایشگاهی است و این موضوع صرفاً با یک تخصص قابل حل نیست. در مرکز درمان ابنسینا حدود ۱۶ رشته تخصص پزشکی فعال است و بیش از ۱۰۰ پزشک و متخصص در این مجموعه فعالیت میکنند که این موضوع امکان تجمیع تمام حلقههای درمان ناباروری را در یک مرکز فراهم کرده است.
مدیرکل مرکز درمان ابنسینا با تأکید بر مزایای این ساختار، خاطرنشان کرد: این رویکرد به نفع بیماران است، چرا که از رفتوآمدهای غیرضروری، ارجاعات متعدد و سردرگمی میان مراکز مختلف جلوگیری میشود و تمام فرآیند درمان در یک مجموعه انجام میگیرد.
سن مراجعهکنندگان و شیوع ناباروری در کشور
وی در پاسخ به پرسشی درباره سن زوجهای مراجعهکننده، بیان کرد: عمده افرادی که به مرکز ابنسینا مراجعه میکنند در بازه سنی ۲۰ تا ۴۵ سال قرار دارند که سنین باروری محسوب میشود، هرچند مراجعات در سنین کمتر یا بیشتر نیز مشاهده میشود. بهطور میانگین حدود ۲۰ درصد از زوجها در مقطعی از دوران باروری خود ناباروری را تجربه میکنند.
توصیه به مراجعه زودهنگام و امکان فریز تخمک و جنین
این مقام مسئول با تأکید بر اهمیت زمان مراجعه، گفت: توصیه ما این است که زوجها ترجیحاً تا سن ۳۵ سال و حداکثر ۴۰ سال برای بررسی وضعیت باروری مراجعه کنند. حتی افرادی که در حال حاضر قصد بارداری ندارند، میتوانند در این سنین برای فریز تخمک یا جنین اقدام کنند.
وی با بیان اینکه هرچه سن فرد پایینتر باشد، شانس موفقیت درمان بیشتر و عوارض کمتر خواهد بود، افزود: مراجعه زودهنگام میتواند نقش مهمی در افزایش احتمال موفقیت درمان ناباروری داشته باشد.
نرخ موفقیت درمان ناباروری در مرکز ابنسینا همتراز استانداردهای جهانی
یغمایی با اشاره به میزان موفقیت درمانها، تصریح کرد: مرکز ابنسینا یک مرکز ارجاعی است و معمولاً زوجهایی با مشکلات پیچیدهتر به این مرکز مراجعه میکنند، بنابراین مقایسه آمار موفقیت این مرکز با مراکز نوپا از نظر علمی صحیح نیست. با این حال، میزان موفقیت درمانهای ما همتراز با استانداردهای جهانی است. برای مثال، در روش IVF که هیچگاه موفقیت ۱۰۰ درصدی ندارد، میانگین موفقیت جهانی بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است و نتایج مرکز ابنسینا نیز در همین بازه قرار دارد.
افزایش یا کاهش ناباروری؛ نیازمند مطالعات علمی است
مدیرکل مرکز درمان ابنسینا در پاسخ به پرسشی درباره تغییرات نرخ ناباروری در مقایسه با دهههای گذشته، اظهار کرد: اظهارنظر در این زمینه بدون انجام مطالعات جامع علمی امکانپذیر نیست و آنچه مطرح میشود بیشتر بر پایه تجربه یا گمانهزنی است. برای اظهار نظر دقیق، باید مطالعات جمعیتی مشابه آنچه در پژوهشگاه ابنسینا انجام شده، در بازههای زمانی مختلف مانند مقایسه سال ۱۳۹۵ با ۱۴۰۵ انجام شود؛ در حال حاضر داده علمی معتبری برای تأیید یا رد افزایش یا کاهش ناباروری وجود ندارد.
عوامل مؤثر بر ناباروری؛ از ژنتیک تا سبک زندگی
یغمایی با اشاره به عوامل مؤثر بر ناباروری بیان کرد: برخی عوامل مانند مسائل ژنتیکی غیرقابل مداخله هستند، اما عواملی همچون افزایش سن ازدواج و برخی مؤلفههای تغذیهای میتوانند در کاهش باروری یا افزایش احتمال ناباروری نقش داشته باشند. بررسی و اصلاح سبک زندگی، از جمله تغذیه مناسب، میتواند در فرآیند درمان ناباروری مؤثر باشد و این موضوع در جریان درمان زوجها مورد توجه قرار میگیرد.
اضافهوزن یکی از عوامل مؤثر در ناباروری است
یغمایی با بیان اینکه اضافهوزن میتواند یکی از عوامل ایجاد یا تشدید ناباروری باشد، اظهار کرد: حتی ۱۰ درصد اضافهوزن نیز میتواند بر باروری افراد اثر منفی بگذارد. در مرکز درمان ابنسینا متخصصان تغذیه حضور دارند که متناسب با شرایط هر زوج، رژیمهای غذایی اختصاصی ارائه میدهند. همچنین در طول دوره درمان ناباروری، مکملهایی تجویز میشود که میتواند به بهبود روند درمان کمک کند.
تولد ۱۵ هزار فرزند حاصل فعالیت ۲۰ ساله مرکز ابنسینا
مدیرکل مرکز درمان ابنسینا با اشاره به آمار عملکرد این مرکز، بیان کرد: بهطور میانگین حدود ۱۵ هزار فرزند حاصل درمان زوجهای نابارور در مرکز ابنسینا متولد شدهاند که این موضوع برای ما یک افتخار بزرگ محسوب میشود.
وی ادامه داد: این آمار نتیجه فعالیت نزدیک به ۲۰ ساله مرکز ابنسینا در حوزه درمان ناباروری است و نشاندهنده نقش مؤثر این مجموعه در کمک به فرزندآوری زوجهاست.
تعیین جنسیت جنین؛ اولویت با ملاحظات درمانی و ژنتیکی
یغمایی در پاسخ به پرسشی درباره امکان تعیین جنسیت جنین، گفت: این اقدام در مرکز ابنسینا عمدتاً با اهداف درمانی و بر اساس ملاحظات پزشکی انجام میشود. برای مثال، در مواردی که از سوی کلینیک ژنتیک اعلام شود یک بیماری خاص فقط در نوزادان پسر یا دختر بروز میکند، با استفاده از تکنیکهای علمی، انتقال جنین بهگونهای انجام میشود که از تولد نوزاد مبتلا جلوگیری شود. علاوه بر موضوعات درمانی در صورتی که زوجین چندین پسر یا چندین دختر داشته باشند و بخواهند که جنسیت جنین را تغییر دهند برای این زوجها نیز انجام می شود.
این مقام مسئول با بیان اینکه بهطور بالقوه امکان تعیین جنسیت در مرکز وجود دارد، افزود: با این حال، این خدمات برای همه متقاضیان ارائه نمیشود و مرکز ابنسینا معیارهای مشخصی برای پذیرش یا عدم پذیرش درخواستها دارد.
همترازی روشهای درمان ناباروری در ایران با استانداردهای جهانی
مدیرکل مرکز درمان ابنسینا با اشاره به سطح روشهای درمانی مورد استفاده در این مرکز، تصریح کرد: متدهای درمان ناباروری در پژوهشگاه ابنسینا کاملاً همتراز با الگوهای بینالمللی و در برخی موارد قابل رقابت با مراکز معتبر خارجی است. به همین دلیل، مرکز ابنسینا دارای واحد بیماران بینالملل است و بیماران خارجی از کشورهای منطقه و حتی برخی کشورهای فرامنطقهای برای دریافت خدمات درمان ناباروری به این مرکز مراجعه میکنند.
یغمایی با بیان اینکه آمار بیماران بینالمللی متغیر و وابسته به شرایط اجتماعی و منطقهای است، خاطرنشان کرد: با این حال، زیرساخت لازم برای پذیرش و ارائه خدمات به این بیماران فراهم است.
پوشش بیمهای و تأمین تجهیزات؛ از مهمترین چالشهای درمان ناباروری
وی با اشاره به چالشهای پیش روی مراکز درمان ناباروری، اظهار کرد: نمیتوان یک عامل را بهعنوان مهمترین چالش معرفی کرد، اما یکی از دغدغههای اصلی، موضوع پوششهای بیمهای و هزینههای درمان است؛ بهویژه با افزایش تورم، این نگرانی برای زوجهای مراجعهکننده بیشتر شده است.
این مقام مسئول افزود: چالش مهم دیگر، تأمین بهروز داروها، مواد مصرفی و تجهیزات تخصصی است؛ چرا که دسترسی به این امکانات ما را در رقابت علمی و درمانی با مراکز جهانی بهروز و توانمند نگه میدارد.توجه به این دو مؤلفه، هم در راستای سیاستهای کلان کشور و هم به نفع مراکز تخصصی درمان ناباروری خواهد بود.
مرکز ابنسینا از پیشگامان عملی جوانی جمعیت
یغمایی در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط فعالیتهای مرکز با سیاست جوانی جمعیت، بیان کرد: مرکز درمان ابنسینا از سالها پیش، حتی پیش از طرح رسمی موضوع جوانی جمعیت، بهصورت فعال در حوزه فرزندآوری و درمان ناباروری فعالیت داشته و عملاً جزئی از این جریان بوده است.
وی با بیان اینکه تاکنون ردیف یا حمایت مالی مشخص و مستقیمی در قالب پروژههای جوانی جمعیت به مرکز اختصاص داده نشده است، گفت: با این حال، نقش مرکز ابنسینا در تحقق اهداف جوانی جمعیت بهصورت عملی و مستمر در حال انجام است.
