یک اختراع ملی در حوزه فناوریهای نوین و میراث فرهنگی با مشارکت دانشگاه صنعتی امیرکبیر به ثبت رسید تا به این ترتیب، هر فرش، صاحب یک اثر انگشت دیجیتال شود.
به گزارش هیچ یک از دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پروژه «سامانه هوشمند ثبت، ردیابی و تأیید اصالت فرش دستباف ایران» با عنوان «استارتاپ چمروش» که از سال ۱۳۹۷ در دانشکده مهندسی کامپیوتر این دانشگاه آغاز شده بود، پس از هفت سال فعالیت پژوهشی و توسعهای، به ثبت اختراع ملی «سیستم ایجاد اثر انگشت منحصربهفرد برای فرش دستباف» منجر شد.
این اختراع به شماره ۱۱۲۸۲۳ در مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ثبت شده و دانشگاه صنعتی امیرکبیر ۲۰ درصد از مالکیت آن را در اختیار دارد.
این اختراع با هدف صیانت از اصالت فرش دستباف ایرانی و مقابله با جعل و کپیبرداری طراحی شده و نمونهای شاخص از پیوند فناوریهای پیشرفته با میراث فرهنگی کشور بهشمار میآید.
هر فرش، یک اثر انگشت دیجیتال
در این سامانه، ویژگیهای منحصربهفرد هر فرش از جمله الگوی گرهها و ترکیب رنگها، با استفاده از الگوریتمهای پیشرفته مورد تحلیل قرار گرفته و برای هر فرش، یک «اثر انگشت دیجیتال» یکتا ایجاد میشود.
در اجرای این پروژه، از فناوریهایی همچون هوش مصنوعی، بلاکچین، اینترنت اشیاء، پردازش تصویر و توکنسازی دیجیتال استفاده شده است، اثر انگشت دیجیتال ایجادشده به همراه مشخصات و مستندات فرش در بستر بلاکچین ثبت میشود و مبنای صدور گواهی مالکیت دیجیتال قرار میگیرد.
این فرایند امکان تأیید اصالت، ردیابی، جلوگیری از جعل و افزایش شفافیت در معاملات فرش دستباف را فراهم میسازد و جایگاه فرش ایرانی را بهعنوان یک دارایی هنری منحصربهفرد تقویت میکند.
مسئولان این پروژه، اهمیت «چمروش» را فراتر از یک نوآوری فناورانه ارزیابی میکنند و آن را گامی در مسیر تحول دیجیتال صنعت فرش دستباف ایران میدانند؛ تحولی که میتواند الگوی جدیدی از خلق ارزش در زنجیره تأمین، فروش و سرمایهگذاری این هنر-صنعت اصیل ارائه دهد و زمینه تبدیل فرشهای فاخر ایرانی به داراییهای قابل اتکا در اقتصاد خلاق دیجیتال را فراهم کند.
این پروژه با همکاری موزه فرش ایران و با حمایت دفتر نوآوری و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت اجرا شده و جمعی از اساتید، پژوهشگران و متخصصان در آن مشارکت داشتهاند. از جمله افراد مشارکتکننده میتوان به امیرحسین روشنضمیر؛ استاد مدعو و پژوهشگر تحول دیجیتال و نوآوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مخترع طرح، محمد رحمتی؛ استاد هوش مصنوعی و پردازش تصویر دانشکده مهندسی کامپیوتر این دانشگاه، مهدی شجری؛ استادیار فناوری و امنیت اطلاعات دانشگاه تورنتو متروپولیتن کانادا، سروش ضیایینژاد؛ دانشجوی دکترای دانشگاه ویندزور کانادا، شاهین میرزایی؛ پژوهشگر فناوری مالی و کارشناس ارشد بانکداری دیجیتال، و محمد خاکبازان؛ تولیدکننده و صادرکننده فرش دستباف اشاره کرد.
بر اساس این گزارش، ثبت این اختراع، نشاندهنده رویکرد آیندهنگرانه دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پیوند میان پژوهشهای فناورانه و میراث فرهنگی کشور است؛ رویکردی که میتواند زمینهساز ارتقای جایگاه فرش اصیل ایرانی در بازارهای داخلی و بینالمللی و ایجاد تحول در فرآیندهای تأمین، فروش و صادرات این هنر ملی شود.
