
یک مستندساز گفت: «کد۷۰۰» یک فیلم اجتماعی و روایت زندگی یکی از خانوادههای قربانی جنگ ۱۲ روزه است. با این مستند باردیگر به من یادآوری شد مستند، سند زنده تاریخ است؛ سندی که برای همیشه در تاریخ باقی میماند و آیندگان میتوانند به آن رجوع کنند.
مینا قاسمیزواره، درباره تازهترین اثر خود با عنوان «کد ۷۰۰» به هیچ یک گفت: این مستند روایت زندگی یکی از خانوادههای قربانی جنگ ۱۲ روزه است؛ خانوادهای غیرنظامی از قشر متوسط جامعه که جنگ تحمیلی و از دست دادن فرزندشان زندگی آنها را دگرگون کرد.
وی هدف از ساخت این فیلم را به تصویرکشیدن رنج و انتظار و امید خانوادههای شهدای جنگ تحمیلی عنوان کرد و افزود: این خانواده و شاید بسیاری مردم غیرنظامی که هدف حملات قرار گرفتن هیچگاه تصور نمیکردند یکشبه زندگیشان اینگونه تغییر کند.
قاسمیزواره درباره روند ساخت مستند توضیح داد: از همان روزهای آغاز جنگ تا پایان آتشبس در تهران ماندم و مدام با خود فکر میکردم چگونه میتوان این دوران را ثبت کرد تا بعدها بخشی از حافظه تاریخی این سرزمین شود.
وی ادامه داد: برای پیدا کردن سوژهای دراماتیک و پژوهش اولیه خطر کردم. حتی برای جستوجوی سوژه مد نظرم به مناطقی که احتمال حمله وجود داشت میرفتم؛ اما در نهایت روزهای پایانی جنگ و منتهی به آتشبس، به قطعه ۴۲ شهدا رفتم و از آنجا مسیر پژوهش به معراج شهدا کشیده شد. جایی که نقطه پایان جستوجوی من بود و خانوادههای بسیاری در رفتوآمد بودند. از همان ساعات ابتدایی متوجه شدم کار سختی در پیش دارم؛ زیرا شرایط امنیتی سالن انتظار خانوادهها و معراج شهدا، پذیرش یک گروه فیلمبرداری از وقایع و سوژهها را با محدودیتها و دشواری همراه میکرد.
این مستندساز گفت: اما در نهایت با کسب مجوزهای لازم و جلب اعتماد چند نهاد تصمیمساز در معراج، موافقت شروع ساخت مستند و ضبط وقایع در معراج را گرفتیم.
مدیر روابط عمومی انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، با اشاره به پشتصحنههای پرچالش فیلم افزود: ورود به معراج شهدا آن هم در شرایط جنگی و امنیتی، بهآسانی امکانپذیر نبود. باتوجه به استقرار دستگاهها و نهادهای مختلف در معراج به مرور پروتکلهای تولید محتوا و عکاسی و فیلمبرداری تغییر میکرد و هر روز برای فیلمبرداری با محدودیتهای بیشتری مواجه میشدیم؛ به نحوی که حتی چند بار دوربین و تجهیزات ضبط شد و یکبار هم از سوی نهادی تصاویر ضبط شده روی رم دوربین را پاک کردند.
وی اضافه کرد: در چنین فضایی ادامه کار دشوار بود، اما حمایت و پشتیبانی سردار کیومرث منصوری، فرمانده ایثارگران سپاه پاسداران و سرهنگ مهدی حقشناس مسئول امور شهدا در معراج و تیمشان و همکاری جواد تاجیک رئیس سازمان بهشت زهرا (ع)، نقش کلیدی در پیشبرد پروژه داشت.
این کارگردان اظهار داشت: با وجود مخالفتها و تشدید ممنوعیتها و محدودیتها شرایطی فراهم کردند که بتوانیم در این موقعیت حضور داشته باشیم.
قاسمی زواره با اشاره به اینکه گروه فیلمبرداری از ۸ صبح تا ۹ شب در معراج مستقر میشدند تا وقایع و حضور خانوادهها را از دست ندهند، تصریح کرد: در روزهای نخست، بیشتر وقت ما صرف گفتوگو با خانوادهها و جستوجوی سوژه میشد.
وی با بیان اینکه روزانه بیش از چند ۱۰ خانواده به معراج رفت و آمد میکردند، ادامه داد: در مجموع بیش از ۱۰۰ خانواده را بررسی و با بسیاری از آنها صحبت کردیم تا اینکه خانوادهای اهل فریدونکنار را پیدا کردیم. این خانواده بیش از ۱۲ روز هر روز به معراج میآمدند و چشمانتظار خبری از پیدا شدن پیکر فرزندشان بودند. داستان فیلم حول این خانواده شکل گرفت؛ روایتی از رنج، امید، انتظار و در نهایت سرنوشتی که قصه را به فریدونکنار میکشاند.
کارگردان «کد ۷۰۰» با تأکید بر اهمیت ثبت دوران ملتهب جنگ تحمیلی گفت: این فیلم نهتنها وقایع روزهای جنگ را نشان میدهد، بلکه روزهای پس از آتشبس را هم روایت میکند. در حالیکه بسیاری از مردم به زندگی عادی بازگشتند، اما گوشهای از این شهر هنوز جنگ تمام نشده است. خانوادههای شهدا همچنان با داغ بر دل و اندوهی غریب در معراج و بهشتزهرا به دنبال پیدا کردن عزیزانشان بودند.
وی در پایان با اشاره به تجربه شخصی خود گفت: ساخت این مستند که یک فیلم اجتماعی و جامعهشناسی است، برای من سفری پرمشقت و ماجراجویانه از دل آرامش به دل جنگ و صحنههای آخرالزمانی بود، سفری که از من آدم دیگری ساخت و دیگر شبیه منِ قبل از جنگ نمیشوم. این لحظات برای من یادآوری میکرد که مستند، سند زنده تاریخ است؛ سندی که برای همیشه در تاریخ باقی میماند و آیندگان میتوانند به آن رجوع کنند.
این کارگردان ادامه داد: معاشرت با خانوادههای شهدا و همدلی با آنها، پشت سر گذاشتن موانع امنیتی سخت و ثبت صحنههایی که هر لحظه ممکن بود از دست برود، تجربهای منحصراً به فرد و فراموشنشدنی بود. این مستند کاملا با هزینه شخصی و سرمایهگذاری تهیهکننده ساخته شده و تاکنون از هیچ سازمان و نهادی مشارکت و حمایتی دریافت نکرده است.